خشم ما از سرمایه‌داری

معرفی و مرور کتاب برنی سندرز (با همکاری جان نیکولز) دربارهٔ نقد فوق‌سرمایه‌داری در آمریکا؛ با تمرکز بر نابرابری اقتصادی، معیشت، سلامت، آموزش و این ایده که حقوق اقتصادی بخشی از حقوق بشر است.

توضیحات

«خشم ما از سرمایه‌داری» (It’s OK to Be Angry About Capitalism) نوشتهٔ برنی سندرز است و نخستین بار در سال ۲۰۲۳ با همکاری جان نیکولز منتشر شد. سندرز در آن از کارزارهای انتخاباتی خود، نقد ساختار اقتصادی ایالات متحده و مفهوم «فوق‌سرمایه‌داری» می‌گوید.
او استدلال می‌کند که سرمایه‌داری لجام‌گسیخته فقط به ظلم اقتصادی منجر نمی‌شود. به باور او سلامت، دموکراسی و محیط زیست را هم تهدید می‌کند. کتاب در برابر این وضع چشم‌اندازی ارائه می‌کند که در آن حقوق اقتصادی به‌عنوان حقوق بشر به رسمیت شناخته شود.

نظر

امتیاز : __/10
به دیگران توصیه می‌کنم : …
دوباره می‌خوانم : …
ایده برجسته : حقوق اقتصادی، مثل درمان، آموزش و مسکن، باید حقوق بشر دانسته شوند و خشم از بی‌عدالتی اقتصادی نقطهٔ شروع تغییر است.
تاثیر در من : …
نکات مثبت : …
نکات منفی : …

مشخصات

نویسنده : برنی سندرز (با همکاری جان نیکولز)
مترجم : سهیل رضانژاد
انتشارات : رایبد
صفحه مشخصات : طاقچه

بخش‌هایی از کتاب

مقدمه: سرمایه‌داری مسئله اصلی است (Introduction: Capitalism Is the Problem)

نویسنده کتاب را با رد یک کلیشه رایج روان‌شناختی و جامعه‌شناختی آغاز می‌کند؛ این باور سنتی که افراد با افزایش سن، محافظه‌کارتر می‌شوند. برنی سندرز (Bernie Sanders) موضع خود را دقیقاً در نقطه مقابل این گزاره تعریف کرده و بیان می‌کند که با گذشت زمان، خشم او نسبت به نظام «اَبَرسرمایه‌داری» (Uber-Capitalism) حاکم عمیق‌تر شده و اشتیاقش برای دگرگونی بنیادین ساختارها فزونی یافته است. از منظر او، پرسشگری انتقادی نسبت به ساختارهای ناکارآمد نه تنها اقدامی «غیرآمریکایی» (Un-American) نیست، بلکه اصیل‌ترین تعهد مدنی برای تضمین آینده نسل‌های بعدی است.

مفاهیم کلیدی این مقدمه در چهار محور تحلیلی تدوین شده است:

۱. پارادایم اخلاقی و ماهیت اَبَرسرمایه‌داری

سندرز استدلال می‌کند که نظام اقتصادی مسلط در ایالات متحده که ناشی از «طمع مهارناپذیر» (Uncontrollable Greed) و بی‌اعتنایی به کرامت انسانی است، صرفاً نظامی ناعادلانه نیست، بلکه از بنیاد غیراخلاقی (Grossly Immoral) است. تقلیل مسئله سرمایه‌داری به یک ناکارآمدی صرفاً تکنیکی یا توزیعی، خطایی راهبردی است؛ باید به صراحت و بدون عذرخواهی با ابعاد اخلاقی این ویرانگری که زندگی میلیون‌ها شهروند را تباه کرده، مواجه شد. هدف کتاب نه صرفاً نقد وضعیت موجود، بلکه ترسیم یک چشم‌انداز (Vision) جایگزین برای گذار از این ساختار است.

۲. کالبدشکافی الیگارشی حاکم بر آمریکا (The Oligarchs Own America)

در شرایطی که طبقه متوسط به طور مداوم رو به افول است، نظام مستقر برای اقلیت یک‌درصدی حاکم بیش از هر زمان دیگری در تاریخ کارایی داشته و منافع مالی بی‌سابقه‌ای تولید کرده است. نقد سندرز در این بخش بر چند مؤلفه ساختاری تمرکز دارد:

تسخیر دموکراسی سیاسی (Political Capture): بر اساس تحلیل متن، نظام سیاسی با وجود ظاهری دموکراتیک، عملاً تحت مالکیت الیگارش‌ها درآمده است. این طبقه با تزریق ده‌ها میلیارد دلار در قالب کمک‌های مالی به کارزارهای انتخاباتی هر دو حزب اصلی و صرف میلیاردها دلار دیگر در شرکت‌های لابی‌گری (Lobbying firms)، سیاست‌گذاری‌های عمومی را در سطوح فدرال، ایالتی و محلی به گونه‌ای مهندسی می‌کنند که ثروت را به نفع فرادستان بازتوزیع کند.
مهندسی افکار عمومی از طریق رسانه‌های شرکتی (Corporate Media): ادعای «آزادی بیان» و «مطبوعات آزاد» زیر سایه مالکیت الیگارش‌ها بر شرکت‌های بزرگ رسانه‌ای بی‌اثر شده است. تحلیل‌گران و مجریان این شبکه‌ها هرگز ساختار قدرت شرکتی یا منافع الیگارشی را که به بهای فروپاشی خانواده‌های کارگری تمام می‌شود، به چالش نمی‌کشند و پرسش‌های بنیادین طرح نمی‌کنند.
تمرکز دارایی‌ها و انحصار وال‌استریت: در اقتصاد فعلی، سه غول سرمایه‌گذاری وال‌استریت شامل بلک‌راک (BlackRock)، ونگارد (Vanguard) و استیت استریت (State Street)، بیش از ۲۰ تریلیون دلار دارایی را تحت کنترل دارند و سهام‌داران عمده در اکثر شرکت‌های بزرگ کشور در حوزه‌های مالی، حمل‌ونقل، کشاورزی، تولید و رسانه هستند.
نابرابری آماری عریان: سه میلیاردر برتر آمریکا ثروتی بیش از مجموع دارایی‌های نیمه پایینی جامعه یعنی ۱۶۵ میلیون شهروند آمریکایی در اختیار دارند. دهک بالای یک درصد ثروتی بیشتر از ۹۲ درصد پایینی جامعه دارد و نسبت درآمدی مدیران ارشد اجرایی (CEOs) به کارگران معمولی به نسبت خارق‌العاده ۴۰۰ به ۱ رسیده است.

۳. چالش با ساختار مستقر و ظهور شکاف نسلی (Taking On the Establishment)

سندرز با تکیه بر تجربه کارزارهای انتخاباتی ۲۰۱۶ و ۲۰۲۰ خود نشان می‌دهد که چگونه ساختار طبقاتی و مالی مستقر در برابر هرگونه تغییر واقعی مقاومت می‌کند:

واکنش ساختار قدرت به جنبش‌های مردمی: پیروزی کارزار ۲۰۱۶ در ۲۲ ایالت با ۱۳ میلیون رأی، فراتر از اراده منافع مالی کلان (Big Money)، سوپرپک‌ها (Super-PACs) و رسانه‌های شرکتی بود. در سال ۲۰۲۰ نیز پس از پیروزی در آرای مردمی در سه ایالت اولیه (آیووا، نیوهمپشایر و نوادا)، تشکیلات سیاسی وحشت‌زده (Establishment) با ائتلاف سریع پیرامون جو بایدن و حذف سایر نامزدها برای متوقف ساختن این جنبش دست به کار شد.
دگرگونی روان‌شناختی و جامعه‌شناختی جوانان: قاطع‌ترین حمایت‌ها از تغییرات بنیادین، از سوی نسل زیر ۴۰ سال (سیاه‌پوست، سفیدپوست، لاتین‌تبار، آسیایی و بومیان) صورت گرفت. تجربه زیسته این نسل شامل سطح زندگی پایین‌تر از والدین، بحران اقلیمی و تبعیض‌های ساختاری است. داده‌های نظرسنجی (Axios-Momentive در ژوئن ۲۰۲۱) نشان می‌دهد که دیدگاه منفی نسبت به سرمایه‌داری در گروه سنی ۱۸ تا ۳۴ سال از ۳۸ درصد در سال ۲۰۱۹ به ۴۹ درصد در سال ۲۰۲۱ جهش یافته و در میان نسل زد (Gen-Z: گروه ۱۸ تا ۲۴ سال) به ۵۴ درصد رسیده است.
هشدار در باب خلأ سیاسی و نئوفاشیسم: سرخوردگی طبقه کارگر از نخبگان واشنگتن و رسانه‌های شرکتی، خلأ سیاسی خطرناکی پدید آورده است. نیروهای ارتجاعی و نئوفاشیست با اتکا به عوام‌فریبی افرادی چون دونالد ترامپ—که خود میلیاردی ضدکارگر و بخشی از نهاد قدرت است—این خشم عمومی را ربوده و با قربانی‌سازی اقلیت‌ها، دموکراسی را به سوی اقتدارگرایی سوق می‌دهند.

۴. مفهوم بنیادین: «حقوق اقتصادی همان حقوق بشر است» (Economic Rights Are Human Rights)

بنیادی‌ترین استدلال فلسفی و سیاسی سندرز در این مقدمه، گسست میان حقوق سیاسی و حقوق اقتصادی است:

بازخوانی پیام تاریخی روزولت (FDR در ۱۹۴۴): قانون اساسی و منشور حقوق ایالات متحده، حقوق سیاسی نظیر آزادی بیان، مذهب و حق رأی را تضمین کرده‌اند، اما این حقوق برای تأمین برابری در «جستجوی سعادت» ناکافی بوده‌اند. همان‌طور که فرانکلین دلانو روزولت تصریح کرد: «آزادی فردی واقعی نمی‌تواند بدون امنیت و استقلال اقتصادی وجود داشته باشد».
بازتولید فقر در نظام فعلی: امروز ۶۰ درصد مردم آمریکا دستمزد به دستمزد (Paycheck to paycheck) زندگی می‌کنند و دستمزدهای واقعی تعدیل‌شده با تورم در ۵۰ سال گذشته درجا زده است.
ترکیب عالی‌تر (Higher Synthesis) به روایت مارتین لوتر کینگ: در سال ۱۹۶۷، مارتین لوتر کینگ مبارزه برای حقوق مدنی را تکامل‌یافته به یک «مبارزه طبقاتی» دانست. کینگ بیان داشت که سرمایه‌داری فراموش می‌کند که زندگی امری اجتماعی است، و پیوند برادری نه در تز کمونیسم و نه در آنتی‌تز سرمایه‌داری، بلکه در یک «سنتز عالی‌تر» به دست می‌آید؛ جایی که باید ریشه‌ای پرسید: «چرا ۴۰ میلیون فقیر در آمریکا وجود دارد؟».
طرح چشم‌انداز آینده (Blueprint): دموکراسی اقتصادی مستلزم تحقق برنامه‌های عینی است: تضمین حق اشتغال با دستمزد شرافتمندانه، حاکمیت دموکراسی در محیط‌های کار (عدم تلقی کارگران به عنوان چرخ‌دنده‌های ناخشنود)، گذار به انرژی‌های پایدار، برقراری نظام درمان همگانی (Medicare for All) به عنوان یک حق بشری، آموزش عمومی رایگان از مهدکودک تا مقاطع تحصیلات تکمیلی، و پایان دادن به شکاف طبقاتی با مالیات‌های تصاعدی بر ثروت.

فصل ۱: من نه، ما: کارزار ۲۰۲۰ و مبارزه برای دگرگونی کشور (NOT ME, US: The 2020 campaign and the fight to transform our country)

در ۸ آوریل ۲۰۲۰، پس از نزدیک به ۱۴ ماه رقابت فشرده در انتخابات مقدماتی حزب دموکرات، برنی سندرز تعلیق کارزار انتخاباتی خود را اعلام کرد. این اعلامیه به دلیل شیوع دنیاگیری کووید-۱۹ (COVID-19) و الزامات فاصله‌گذاری اجتماعی، از طریق پخش زنده اینترنتی (Livestream) از خانه او منتشر شد و نزدیک به ۷ میلیون بیننده داشت. پیام محوری او در این بیانیه این بود که هرچند کارزار انتخاباتی به پایان رسیده، اما «جنبش» متوقف نخواهد شد؛ چراکه تغییر واقعی هرگز از بالا به پایین رخ نمی‌دهد، بلکه همواره از پایین به بالا (Bottom-up) شکل می‌گیرد.

این فصل به کالبدشکافی ساختاری کارزار ۲۰۲۰، ابزارهای نوآورانه آن و سازوکارهای مقابله نهاد قدرت مستقر با آن می‌پردازد:

۱. انقلاب در تأمین مالی کارزار انتخاباتی (A Campaign Finance Revolution)

سندرز کارزار خود را بر مبنای هویت یک سوسیالیست دموکراتیک (Democratic Socialist) تعریف کرد که برای به چالش کشیدن طبقه میلیاردرها و اولیگارشی وال‌استریت وارد میدان شده بود. وجه تمایز بنیادین کارزار ۲۰۲۰، دگرگونی مدل سنتی تأمین مالی در سیاست آمریکا بود:

حذف پول‌های کلان و سوپرپک‌ها: کارزار سندرز از برگزاری هرگونه مراسم جمع‌آوری کمک مالی در عمارت‌های میلیاردرها یا پذیرش حمایت از کمیته‌های اقدام سیاسیِ مستقل موسوم به سوپرپک‌ها (Super-PACs) امتناع ورزید.
پایگاه مالی طبقه کارگر: بیش از ۲ میلیون اهداکننده انفرادی، مجموعاً ۱۰ میلیون کمک مالی به کارزار واریز کردند که میانگین هر پرداخت تنها ۱۸.۵۰ دلار بود. این مدل به جمع‌آوری رکوردشکن ۴۵ میلیون دلار فقط در ماه فوریه ۲۰۲۰ (با ۲.۲ میلیون کمک مالی) منجر شد؛ رکوردی که روزنامه گاردین آن را «استاندارد طلایی جمع‌آوری مبالغ خرد» نامید.
استدلال ساختاری علیه فساد قانونی: سندرز در سخنرانی‌های خود تبیین می‌کرد که وابستگی مالی سیاستمداران به منابع قدرت اقتصادی، امکان هرگونه اصلاحات بنیادین را سلب می‌کند. یک نماینده نمی‌تواند از شرکت‌های داروسازی کمک مالی دریافت کند و هم‌زمان قیمت نجومی داروهای تجویزی را کاهش دهد؛ نمی‌توان به منابع مالی صنایع سوخت فسیلی متکی بود و با بحران اقلیمی مبارزه کرد؛ یا با مدیران عاملی که اتحادیه‌های کارگری را سرکوب می‌کنند هم‌پیمان شد و قوانین کار را به نفع کارگران تغییر داد.

۲. بازتعریف ارتباطات سیاسی: قدرت رسانه‌های اجتماعی و سازمان‌دهی میدانی

در مواجهه با رسانه‌های شرکتی (Corporate Media) که رویکردی خصمانه نسبت به پیام کارزار داشتند، این جنبش راهبردهای نوینی در اطلاع‌رسانی و ارتباط مستقیم خلق کرد:

رسانه‌های اجتماعی به عنوان رسانه جایگزین: سندرز با اتکا به پلتفرم‌های پخش زنده، انحصار کلیپ‌های ۱۲ ثانیه‌ای تلویزیون‌های کابلی را شکست تا بتواند ساعت‌ها پیرامون موضوعات زیربنایی صحبت کند. تا فوریه ۲۰۲۰، او بیش از ۱۱.۵ میلیون دنبال‌کننده در توییتر و ۵ میلیون در فیس‌بوک داشت و میتینگ‌های انتخاباتی او در ایالات کلیدی اغلب از طریق پخش زنده بیش از ۲۵۰ هزار بیننده هم‌زمان جذب می‌کردند.
شکستن حصار زبانی و تنوع نژادی: کارزار با ترجمه اسناد و برنامه‌های خود به زبان اسپانیایی و دست‌کم ۱۱ زبان آسیایی (شامل چینی ماندارین، کره‌ای، ویتنامی، تاگالوگ، هندی و پنجابی) مستقیماً با جوامع مهاجر ارتباط برقرار کرد. این راهبرد منجر به کسب ۵۳ درصد از آرای لاتین‌تبارها در انجمن‌های حزبی نوادا (در مقایسه با ۱۶ درصد برای جو بایدن) شد. در آیووا نیز سازمان‌دهی کارگران مهاجر اتیوپیایی و سومالیایی شاغل در صنعت بسته‌بندی گوشت باعث شد در یکی از حوزه‌ها رأی ۱۴ به ۱ به سود سندرز ثبت شود.
سیاست چهره‌به‌چهره در مناطق روستایی: سندرز برخلاف نامزدهای سنتی که صرفاً در فرودگاه‌های شهرهای بزرگ توقف می‌کردند، برنامه‌های متعددی در سالن‌های ورزشی مدارس و زیرزمین کلیساهای مناطق محروم برگزار کرد و در برهه‌ای پیش از انجمن‌های حزبی آیووا، ۴۵ روز پیاپی در سفر جاده‌ای بود تا مستقیماً به مسائل واقعی کارگران—از قبیل دستمزدهای فقر ۹ دلار در ساعت، دیون تحصیلی ۵۰ هزار دلاری و نابرابری در بودجه مدارس—گوش فرا دهد.

۳. بحران قلبی و تولد شعار «من نه، ما» (The Heart Attack and “Not Me, Us”)

در اوایل اکتبر ۲۰۱۹، در حین جلسه‌ای با جامعه مسلمانان در لاس‌وگاس، سندرز دچار عارضه قلبی شد و با اصرار دستیارش به مرکز درمانی انتقال یافت. این سکته قلبی توجه رسانه‌ها را به سن ۷۸ سالگی و توان فیزیکی او جلب کرد و ناظرانی چون دیوید اکسلرود (مشاور سابق اوباما) آن را هشداری جدی برای پایان کارزار دانستند:

بازگشت در مناظره اوهایو: سندرز پس از دوران نقاهت در برلینگتون، در ۱۵ اکتبر ۲۰۱۹ در مناظره زنده دو ساعته شبکه CNN شرکت کرد و با دفاع محکم از مواضع ضد انحصارگرایی و حمله به ترامپ، توان فیزیکی خود را به نمایش گذاشت.
حمایت اعضای «اسکواد» (The Squad): به دنبال این بازگشت، الهان عمر (Ilhan Omar)، رشیده طلیب (Rashida Tlaib) و الکساندریا اوکاسیو-کورتز (Alexandria Ocasio-Cortez) رسماً از او حمایت کردند.
میتینگ تاریخی کوئینز: در گردهمایی عظیم حامیان در کوئینزِ نیویورک، شعاری که توسط جف ویور (Jeff Weaver) تدوین شده بود معرفی شد: «من نه، ما!» (Not Me, Us!). سندرز در این گردهمایی اعلام کرد که سختی شخصی او نمادی از مصائب روزمره‌ای است که میلیون‌ها شهروند در ثروتمندترین کشور جهان با آن دست‌به‌گریبان هستند.

۴. اوج‌گیری در نظرسنجی‌ها و واکنش هماهنگ ساختار قدرت (Confronting the Status Quo)

با آغاز سال ۲۰۲۰، سندرز در نظرسنجی‌های ملی شبکه‌های CNN و NBC در صدر قرار گرفت:

پیروزی‌های اولیه: او بیشترین آرای مردمی را در انجمن‌های حزبی آیووا کسب کرد، در نیوهمپشایر با پیروزی در ۷ بخش از ۱۰ بخش ایالت بر ۱۹ نامزد دیگر غلبه کرد و در نوادا با برتری ۲ به ۱ نسبت به بایدن، یک پیروزی قاطع به دست آورد. او همچنین ایالت کالیفرنیا (پرجمعیت‌ترین ایالت کشور) را با اختلاف بیش از ۴۵۰ هزار رأی فتح کرد.
هراس نخبگان حزبی و ورود بلومبرگ: صعود سندرز به جایگاه نامزد پیشتاز، ارکان حزب دموکرات را دچار وحشت کرد. رسانه‌ها و رهبران سنتی حزب هشدار می‌دادند که پیروزی سندرز به معنای فروپاشی بخت دموکرات‌ها در برابر ترامپ است؛ این در حالی بود که در ۵۰ نظرسنجی ملی رودررو، سندرز در ۴۷ مورد از ترامپ پیش بود. هم‌زمان مایکل بلومبرگ با تکیه بر ثروت میلیاردی خود و هزینه‌کرد صدها میلیون دلار وارد رقابت شد تا مسیر سندرز را مسدود کند.
سازمان‌دهی در آستانه «سه‌شنبه بزرگ» (Super Tuesday): در آستانه ۳ مارس ۲۰۲۰، ساختار مرکزی حزب دموکرات به منظور جلوگیری از پیروزی سندرز، نیروهای خود را یکپارچه ساخت. پیت بوتیجج (Pete Buttigieg) و ایمی کلوبوچار (Amy Klobuchar) به‌طور ناگهانی انصراف داده و با سفر به تگزاس حمایت خود را از جو بایدن اعلام کردند. در مقابل، الیزابت وارن با وجود نتایج ضعیف در ایالات اولیه در رقابت باقی ماند و از کناره‌گیری به نفع سندرز یا حمایت از او خودداری کرد؛ رخدادی که به انشقاق آرای جناح ترقی‌خواه و تجمیع کامل آرای میانه‌روها پشت سر بایدن انجامید.
پیامدهای سه‌شنبه بزرگ و توقف میدانی با دنیاگیری: در سه‌شنبه بزرگ، سندرز کالیفرنیا، کلرادو، یوتا و ورمانت را فتح کرد، اما شکست میلی‌متری با اختلاف ۶۰ هزار رأی در تگزاس، شتاب کارزار بایدن را تثبیت کرد. با شیوع گسترده کرونا، امکان برگزاری میتینگ‌های مردمی و سازمان‌دهی خانه به خانه سلب شد و کارزار پس از شکست در ویسکانسین، رسماً به کار خود پایان داد.

۵. ارزیابی تاریخی: شکست در نامزدی، پیروزی در ایدئولوژی و نسل‌ها

سندرز کناره‌گیری خود را با الهام از جمله نلسون ماندلا تحلیل کرد: «همیشه تا زمانی که انجام شود، غیرممکن به نظر می‌رسد». از دیدگاه او، اگرچه کارزار در محاسبات و شمارش دلیگیت‌ها متوقف شد، اما در دو عرصه حیاتی پیروز گردید: ۱. پیروزی در آگاهی عمومی (Public Consciousness): ایده‌هایی نظیر درمان همگانی (Medicare for All)، حداقل دستمزد ۱۵ دلار، و لغو بدهی‌های دانشجویی از عناوینی «رادیکال و حاشیه‌ای» به مطالبات جریان اصلی تبدیل شدند. ۲. پیروزی نسلی: آرای قاطع نسل زیر ۴۰ سال و حتی زیر ۵۰ سال به این کارزار ثابت کرد که ساختار اَبَرسرمایه‌داری مشروعیت خود را نزد آینده‌سازان کشور از دست داده و آینده سیاسی آمریکا در انحصار این ایده‌ها خواهد بود.

فصل ۲: رویارویی با ترامپ: مبارزه جنبش ترقی‌خواه ما برای شکست خطرناک‌ترین رئیس‌جمهور تاریخ آمریکا (TAKING ON TRUMP: Our progressive movement’s struggle to defeat the most dangerous president in American history)

پس از تعلیق کارزار انتخاباتی، برنی سندرز برخلاف رویه مرسوم کاندیداهای شکست‌خورده که ستاد را تعطیل می‌کنند و به خانه بازمی‌گردند، ساختار ستادی خود را با ۱۵ پرسنل کلیدی به رهبری میستی ربیک (Misty Rebik) حفظ کرد. منطق راهبردی این تداوم بر این ایده استوار بود که مبارزه طبقاتی، زیست‌محیطی و نژادی فراتر از انتخابات ریاست‌جمهوری است. در این برهه، هدف اصلی متوقف ساختن دونالد ترامپ بود؛ شخصیتی که سیاست‌هایش نه صرفاً ارتجاعی و ضدکارگری تلقی می‌شد، بلکه بقای خودِ نظام دموکراتیک در برابر اقتدارگرایی او در معرض تهدید قرار داشت.

این فصل به کالبدشکافی راهبرد ترقی‌خواهان برای شکست ترامپ در بحبوحه دنیاگیری کووید-۱۹، تأثیرگذاری ساختاری بر برنامه‌های جو بایدن و صیانت از دموکراسی می‌پردازد:

۱. ائتلاف راهبردی با جو بایدن و شکل‌گیری کارگروه‌ها (Task Forces)

تنها پنج روز پس از پایان رقابت‌های مقدماتی، در ۱۳ آوریل ۲۰۲۰، سندرز و بایدن در یک پخش زنده مشترک نیم‌ساعته حضور یافتند. در این برنامه، سندرز حمایت رسمی خود را از بایدن اعلام کرد و بایدن نیز با صراحت بر ضرورت همکاری تأکید ورزید و اظهار داشت که برای اداره کشور به حضور جناح ترقی‌خواه نیاز دارد. توافق ساختاری این دو جناح بر دو محور استوار بود:

ترکیب و دامنه کارگروه‌ها: شش کارگروه مشترک برای رسیدگی به بحران‌های بنیادین شامل اقتصاد، مراقبت‌های بهداشتی، آموزش، تغییرات اقلیمی، مهاجرت و عدالت کیفری تأسیس شد. برای حفظ توازن و همکاری، توافق شد هر کارگروه متشکل از پنج نماینده از سوی بایدن و سه نماینده از سوی سندرز باشد. همچنین طرفین توافق کردند که از چهره‌های راست‌گرای ضدمترقی یا افرادی که حملات شخصی تند به بایدن داشتند استفاده نکنند. چهره‌های شاخصی نظیر جان کری (John Kerry) و اریک هولدر (Eric Holder) از جناح بایدن و ۱۸ نماینده ترقی‌خواه از جناح سندرز در این مذاکرات شرکت کردند.
حرکت ملموس به سمت چپ: نتایج این گفتگوهای محرمانه، پلتفرم حزبی بایدن را به چپ سوق داد. هرچند پیشنهادهایی نظیر درمان همگانی (Medicare for All) و آموزش عالی کاملاً رایگان با مخالفت نمایندگان بایدن رد شد، اما امتیازات قابل‌توجهی تصویب گردید؛ از جمله اضافه شدن گزینه بیمه عمومی (Public Option)، قوی‌ترین برنامه اقلیمی تاریخ حزب دموکرات، پایان دادن به زندان‌های خصوصی، و افزایش مالیات ابرشرکت‌ها با لغو کاهش مالیاتی دوره ترامپ. نیویورک تایمز این مصوبات را نشانه‌ای قطعی از تغییر جهت پلتفرم بایدن تحت فشار ترقی‌خواهان نامید.

۲. کنوانسیون ملی دموکرات‌ها و سخنرانی بنیادین (DNC Address)

در کنوانسیون ملی مجازی اوت ۲۰۲۰، سندرز در سخنرانی اصلی شب نخست به تبیین خطرات ابقای ترامپ پرداخت:

افشای پوپولیسم دروغین ترامپ: سندرز ترامپ را یک شیاد تمام‌عیار خواند که با شعار «خشکاندن باتلاق واشنگتن» و حمایت از طبقه کارگر روی کار آمد، اما با کاهش تریلیون دلاری مالیات ثروتمندان، انتصاب میلیاردرها در کابینه و تلاش برای محروم کردن ۳۲ میلیون آمریکایی از بیمه درمانی و قطع بودجه مدیکید و مدیکر، در خدمت مستقیم فرادستان قرار گرفت.
مسئله بقای دموکراسی: او هشدار داد که شکست دادن ترامپ صرفاً پیروزی در یک انتخابات حزبی نیست، بلکه جلوگیری از تثبیت اقتدارگرایی، فاشیسم و دروغ‌پردازی سیستماتیک است.
تأیید نمادین در کنوانسیون: در شب دوم کنوانسیون، باب کینگ (Bob King)، رئیس پیشین اتحادیه کارگران خودروسازی (UAW)، و الکساندریا اوکاسیو-کورتز، نامزدی سندرز را به عنوان رهبر جنبش توده‌ای برای تحقق حقوق اقتصادی قرن بیست‌ویکم به شکل نمادین اعلام کردند تا وزن بیش از هزار دلیگیت حامی او در ساختار حزب تثبیت شود.

۳. بسیج میدانی و پر کردن خلأ انتخاباتی بایدن (Virtual Mobilization)

کارزار جو بایدن استراتژی محتاطانه‌ای را در پیش گرفته بود که بر جلب آرای جمهوری‌خواهان میانه‌رو و نقد رفتارهای فردی ترامپ تمرکز داشت. از دیدگاه سندرز، این رویکرد یک نقص راهبردی خطرناک داشت: این برنامه هیچ پاسخی برای ده‌ها میلیون کارگر، جوان و اقلیت نژادی که با دستمزدهای فقر ۱۰ دلاری، دیون سنگین تحصیلی و بحران کرونا دست‌به‌گریبان بودند، ارائه نمی‌کرد. خطر واقعی رأی دادن این اقشار به ترامپ نبود، بلکه قهر آنان با صندوق‌های رأی بود.

کارزار پخش زنده در ایالات چرخشی و پایگاه‌های حزبی: ستاد سندرز با استفاده از شبکه رسانه‌ای خود (بیش از ۱۵ میلیون دنبال‌کننده توییتر و ۸۵ میلیون بازدید ویدئویی)، ۱۹ میتینگ مجازی در ایالات چرخشی (Battleground States) و ۱۱ نشست تخصصی با اتحادیه‌ها، فعالان لاتین‌تبار، حامیان محیط‌زیست و جوانان برگزار کرد. برخلاف دموکرات‌ها که ایالات قرمز (جمهوری‌خواه) را رها کرده بودند، سندرز با ورود به ایالاتی مانند ویرجینیای غربی و کنتاکی با کارگران گفتگو کرد.
تأثیر سرنوشت‌ساز در ایالت‌های کلیدی: سازمان‌دهی میدانی و مجازی در محوطه دانشگاه‌های ویسکانسین، میشیگان و پنسیلوانیا نقش مستقیمی در پیروزی بایدن ایفا کرد. در ویسکانسین، مشارکت دانشجویان و کارگران حامی سندرز نقشی تعیین‌کننده داشت؛ ایالتی که بایدن در نهایت تنها با اختلاف ۲۰,۶۸۲ رأی (۰.۶۳ درصد) توانست در آن به پیروزی دست یابد.

۴. تثبیت و گسترش جناح ترقی‌خواه در کنگره (Protecting the Squad)

یکی از اهداف کلیدی سندرز در سال ۲۰۲۰، جلوگیری از شکست نمایندگان جناح چپ موسوم به «اسکواد» در برابر نامزدهای مورد حمایت سوپرپک‌های شرکتی و میانه‌روهای دموکرات بود:

پیروزی قاطع در انتخابات مقدماتی: ستاد سندرز با جمع‌آوری صدها هزار دلار کمک‌های خرد و اعزام داوطلبان به حوزه‌ها، از کرسی‌های ترقی‌خواهان محافظت کرد. در نتیجه، الکساندریا اوکاسیو-کورتز با ۷۴ درصد، رشیده طلیب با ۶۶ درصد، و ایلهان عمر با ۵۷ درصد آرا رقبای ثروتمند خود را درهم شکستند.
ورود چهره‌های نوین به کنگره: علاوه بر ابقای اعضای قبلی، چهره‌های جدیدی از میان فعالان ضد تبعیض نژادی و حقوق کارگری با حمایت سندرز وارد کنگره شدند؛ از جمله جمال بومن (Jamaal Bowman) در نیویورک، کوری بوش (Cori Bush) در سنت‌لوئیس، و موندیر جونز (Mondaire Jones). بیش از ۱۵۰ کاندیدای محلی و ایالتی مورد حمایت این جنبش در سراسر کشور به پیروزی رسیدند.

۵. هشدار تاریخی درباره انتقال مسالمت‌آمیز قدرت و واقعه ۶ ژانویه

در اواخر سپتامبر ۲۰۲۰، سندرز در یک سخنرانی راهبردی در دانشگاه جورج واشنگتن، موضوعی بی‌سابقه در تاریخ آمریکا را مطرح کرد: امتناع احتمالی ترامپ از پذیرش شکست و تهدید صلح در انتقال قدرت.

منطق فکری ترامپ در سخنرانی کنوانسیون جمهوری‌خواهان: ترامپ رسماً اعلام کرده بود: «تنها راهی که آنها می‌توانند این انتخابات را از ما بگیرند، تقلب در انتخابات است». سندرز این گزاره را به فرمول «شیر بیاید من بردم، خط بیاید تو باختی» تشبیه کرد؛ بدین معنا که ترامپ در ساختار ذهنی خود، شکست قانونی را ناممکن تعریف کرده است. او در کاخ سفید نیز در پاسخ به انتقال مسالمت‌آمیز قدرت صراحتاً از «تداوم قدرت» سخن گفته بود.
برنامه پنج‌بندی برای مقابله با بحران: سندرز پیش از انتخابات خواهان حضور حداکثری و زودهنگام در پایگاه‌های رأی، شمارش پیش از موعد آرای پستی توسط مجالس ایالتی، آموزش عمومی رسانه‌ها مبنی بر مشخص نشدن سریع نتایج در شب انتخابات، مهار اطلاعات نادرست در شبکه‌های اجتماعی، و برگزاری جلسات استماع کنگره برای جلوگیری از خشونت شد. وقوع حمله ۶ ژانویه ۲۰۲۱ به ساختمان کنگره و رای سندرز به استیضاح ترامپ، هشدارهای او را درباره شکنندگی ساختار دموکراسی در برابر اولیگارشی و فاشیسم به اثبات رساند.

فصل ۳: نبرد برای بازسازی بهتر: چرا دموکرات‌ها در تحقق وعده دگرگونی بنیادین ناکام می‌مانند؟ (THE FIGHT TO BUILD BACK BETTER: Why do Democrats have such a hard time delivering on the promise of transformational change?)

در نوامبر ۲۰۲۰، جو بایدن با بیش از ۷ میلیون رأی مردمی بیشتر و ۳۰۶ رأی الکترال پیروز شد و پنج ایالت چرخشی از جمله ویسکانسین، میشیگان و پنسیلوانیا را از چنگ ترامپ درآورد. با این حال، دستیابی به اکثریت شکننده در سنا تا ۵ ژانویه ۲۰۲۱ و پیروزی جان آساف (Jon Ossoff) و رافائل وارناک (Raphael Warnock) در دور دوم انتخابات جورجیا به تعویق افتاد. این پیروزی آرایش سنا را به نسبت ۵۰–۵۰ رساند و کامالا هریس را به رأی شکننده تساوی (Tie-breaking vote) و چاک شومر را به رهبر اکثریت تبدیل کرد. سندرز نیز ریاست حیاتی کمیته بودجه سنا (Senate Budget Committee) را بر عهده گرفت؛ جایگاهی که امکان اثرگذاری بر قوانین مالی و بودجه‌ای را در اختیار او می‌گذاشت.

این فصل چگونگی بهره‌گیری از این فرصت تاریخی، تصویب طرح نجات آمریکا، و سپس مسدود شدن و فروپاشی برنامه تحول‌بخش «بازسازی بهتر» را تحلیل می‌کند:

۱. پوپولیسم اقتصادی و تغییر اکثریت سنا (How Economic Populism Flipped the Senate)

پیش از انتخابات تعیین‌کننده جورجیا در دسامبر ۲۰۲۰، سندرز مبارزه‌ای را در سنا برای پرداخت مستقیم ۲,۰۰۰ دلار به ازای هر بزرگسال و کودک از طبقه کارگر رهبری کرد:

رویارویی با میچ مکانل: میچ مکانل، رهبر وقت اکثریت جمهوری‌خواه، این پرداخت‌های اضطراری را با وقاحت «سوسیالیسم برای ثروتمندان» نامید؛ در حالی که ۷۸ درصد مردم آمریکا حامی آن بودند.
افشای چک‌های معافیت مالیاتی شرکت‌ها: سندرز با آوردن پوسترهای بزرگ از چک‌های بازپرداخت مالیاتی به صحن سنا، استانداردهای دوگانه را برملا ساخت. غول‌های شرکتی مانند آمازون با وجود سودهای بی‌سابقه در دوران بحران، ۱۲۹ میلیون دلار چک تخفیف از اداره مالیات (IRS) دریافت کرده و صفر دلار مالیات فدرال پرداخته بودند؛ در حالی که شرکت‌هایی چون شورون (Chevron)، دلتا ایرلاینز (Delta)، نتفلیکس و آی‌بی‌ام (IBM) نیز از معافیت‌های میلیارد دلاری بهره‌مند می‌شدند، اما مکانل نگران واریز ۲,۰۰۰ دلار به حساب کارگرانی بود که سالانه ۷۵,۰۰۰ دلار درآمد داشتند. این مطالبه روشن، زمینه‌ساز پیروزی دموکرات‌ها در جورجیا شد.

۲. سازوکار آشتی بودجه و طرح نجات آمریکا (The American Rescue Plan)

با کسب برابری ۵۰–۵۰ در سنا، عبور از سد فیلی‌باستر (Filibuster)—که نیازمند ۶۰ رأی برای تصویب لوایح عادی است—ناممکن می‌نمود. تنها راهبرد پیش‌رو، استفاده از فرایند قانونی موسوم به آشتی بودجه (Reconciliation) بود که اجازه تصویب لوایح مالی با ۵۱ رأی را فراهم می‌کرد:

تصویب قانون ۱.۹ تریلیون دلاری: در ۶ مارس ۲۰۲۱، طرح نجات آمریکا (American Rescue Plan) پس از بیش از ۲۵ ساعت مناظره مداوم و رأی‌گیری بر سر ۳۹ متمم، دقیقاً با خط‌کشی حزبی ۵۰ به ۴۹ (با حمایت تمام دموکرات‌ها و مخالفت یکپارچه جمهوری‌خواهان) به تصویب رسید.
دستاوردهای ملموس برای طبقه کارگر: این مصوبه شامل چک‌های مستقیم ۱,۴۰۰ دلاری (برای تکمیل ۶۰۰ دلار پیشین به رقم ۲,۰۰۰ دلار)، هفته‌ای ۳۰۰ دلار بیمه بیکاری اضطراری، گسترش مراکز بهداشت محلی و نجات صندوق بازنشستگی میلیون‌ها کارگر ترابری، معدنچی و لوله‌کش بود که در اثر سوءمدیریت وال‌استریت تا ۶۵ درصد افت کرده بود.
اعتبار مالیاتی کودک (Child Tax Credit): پرداخت ماهانه ۳۰۰ دلار به ازای هر کودک موجب شد نزدیک به ۱۰ میلیون کودک از فقر نجات یابند و فقر کودکان به پایین‌ترین سطح در تاریخ مدرن آمریکا برسد؛ هرچند جناح میانه‌رو اجازه دائمی شدن آن را نداد و آن را تا دسامبر ۲۰۲۱ محدود کرد.
شکست در حداقل دستمزد ۱۵ دلار: تلاش سندرز برای گنجاندن افزایش حداقل دستمزد فدرال به ۱۵ دلار و الغای دستمزد انعام‌بگیران (۲.۱۳ دلار از سال ۱۹۹۱) توسط مشاور حقوقی و رویه‌ای سنا (Senate Parliamentarian) به بهانه عدم تطابق با قانون برد (Byrd Rule) متوقف شد و در صحن علنی نیز به دلیل مخالفت جمهوری‌خواهان و هشت دموکرات محافظه‌کار با شکست روبه‌رو گردید.

۳. چارچوب ۶ تریلیون دلاری «بازسازی بهتر» (The $6 Trillion Framework)

طرح نجات آمریکا صرفاً یک واکنش اضطراری به دنیاگیری بود. در ژوئن ۲۰۲۱، سندرز به عنوان رئیس کمیته بودجه، چارچوب بلندپروازانه ۶ تریلیون دلاری «بازسازی بهتر» (Build Back Better) را تدوین کرد که به صورت کامل از طریق اخذ مالیات عادلانه از ابرشرکت‌ها، ثروتمندان و مهار قیمت دارو تأمین مالی می‌شد:

آموزش و مراقبت رایگان و همگانی برای کودکان ۳ و ۴ ساله (Universal Pre-K) به گونه‌ای که هیچ خانواده‌ای بیش از ۷ درصد درآمد خود را صرف نگهداری کودک نکند (۵۰۰ میلیارد دلار).
دو سال آموزش عالی و کالج‌های محلی رایگان.
گسترش مدیکر (Medicare) به خدمات دندانپزشکی، بینایی‌سنجی و سمعک برای سالمندان و کاهش سن واجدین شرایط به ۶۰ سال.
تضمین ۱۲ هفته مرخصی پزشکی و خانوادگی با حقوق برای تمامی شاغلان.
سرمایه‌گذاری ۱.۱ تریلیون دلاری برای گذار از سوخت‌های فسیلی به انرژی‌های تجدیدپذیر و تشکیل سپاه غیرنظامی اقلیم (Civilian Climate Corps) با مشارکت جوانان.
۵۶۰ میلیارد دلار برای بحران مسکن مقرون‌به‌صرفه و اعطای مسیر شهروندی به کارگران مهاجر و بی‌مدرک (Dreamers).

۴. مهار قانون توسط اولیگارشی و دو سناتور شرکتی (The Corporate Sabotage)

برای تصویب بسته از طریق سازوکار آشتی بودجه، حمایت تمامی ۵۰ عضو فراکسیون دموکرات ضروری بود. سرمایه‌داران و لابی‌های وال‌استریت، داروسازی و سوخت‌های فسیلی برای به شکست کشاندن این برنامه، بر دو سناتور راست‌گرای دموکرات یعنی جو منشن (Joe Manchin) از ویرجینیای غربی و کرستن سینما (Kyrsten Sinema) از آریزونا سرمایه‌گذاری کردند:

عقب‌نشینی‌های پی‌درپی: ابتدا مارک وارنر (سناتور دموکرات ویرجینیا) سقف بسته را به صورت دلخواه به ۳.۵ تریلیون دلار کاهش داد و سندرز به امید جلب اجماع آن را پذیرفت.
از دست رفتن اهرم فشار (Loss of Leverage): استراتژی جناح ترقی‌خواه وابسته به تصویب هم‌زمان لایحه زیرساخت‌های فیزیکی دوحزبی (۵۵۰ میلیارد دلار) همراه با لایحه بازسازی بهتر بود. اما در نوامبر ۲۰۲۱، رهبران دموکرات در هراس از شکست‌های انتخاباتی، لایحه زیرساخت را به‌صورت مستقل به تصویب رساندند. به محض جدا شدن این دو، اهرم فشار ترقی‌خواهان فروپاشید و جو منشن در اوایل ۲۰۲۲ در مصاحبه با فاکس‌نیوز اعلام کرد که پرونده لایحه بازسازی بهتر بسته شده است.
فاجعه انقضای اعتبار مالیاتی کودک: با مسدود شدن لایحه، اعتبار مالیاتی کودک تمدید نشد و ظرف تنها یک ماه، نرخ فقر کودکان در آمریکا ۴۱ درصد جهش یافت. هم‌زمان محبوبیت جو بایدن از ۵۹ درصد در مارس ۲۰۲۱ به ۳۶ درصد در تابستان ۲۰۲۲ سقوط کرد.

۵. قانون کاهش تورم: امتیازات شرکتی و دستاوردهای حداقلی (The Inflation Reduction Act)

پس از ماه‌ها بلاتکلیفی، در اوت ۲۰۲۲ توافق بسیار تعدیل‌شده‌ای میان چاک شومر و جو منشن به نام قانون کاهش تورم (IRA) به صحن آمد:

سقوط به ۴۳۴ میلیارد دلار: تقریباً تمام ابعاد اجتماعی و رفاهی حذف شد؛ نه مهدکودک رایگان باقی ماند، نه پوشش دندانپزشکی مدیکر، نه مسکن مقرون‌به‌صرفه و نه مرخصی با حقوق. در عوض، امتیازات گسترده‌ای برای حفاری‌های نفت و گاز به سود صنایع سوخت فسیلی (حامیان مالی منشن) در قانون گنجانده شد.
باج ۳۵ میلیارد دلاری به وال‌استریت: در دقایق پایانی رأی‌گیری، کرستن سینما با پیوستن به جمهوری‌خواهان، معافیت مالیاتی ۳۵ میلیارد دلاری برای غول‌های سهام خصوصی وال‌استریت (Private Equity) در حداقل مالیات شرکت‌ها ایجاد کرد.
رأی اعتراضی سندرز و تصویب نهایی: متمم‌های پیشنهادی سندرز برای بازگرداندن اعتبار کودک، ایجاد سپاه اقلیمی و لغو امتیازات نفتی همگی با رأی منفی احزاب مواجه شد (از جمله رد طرح اقلیمی با رأی ۹۸ به ۱). سندرز با وجود نقدهای عمیق، به دلیل سرمایه‌گذاری بی‌سابقه ۳۰۰ میلیارد دلاری در بهره‌وری انرژی پاک (از جمله طرح ۷ میلیارد دلاری صفحات خورشیدی پشت‌بام) و اعمال حداقل مالیات ۱۵ درصدی بر ابرشرکت‌ها، به نسخه نهایی رأی داد تا این لایحه با رأی ۵۱ به ۵۰ تصویب شود.

تحلیل سندرز این است که ساختار حاکم با این مصوبه، صرفاً یک چسب‌زخم بر پیکر جراحتی عمیق گذاشت؛ اقدامی که فرصت طلایی نشان دادن یک دموکراسی کارآمد در خدمت طبقه کارگر را سوزاند.

فصل ۴: میلیاردرها نباید وجود داشته باشند: تنها با پایان دادن به الیگارشی آمریکایی می‌توانیم تحقق وعده آمریکا را آغاز کنیم (BILLIONAIRES SHOULD NOT EXIST: Only by ending American oligarchy can we begin to realize America’s promise)

در پاییز ۲۰۱۹، زمانی که برنی سندرز طرح مالیات بر ثروت‌های کلان را ارائه کرد، خبرنگار نیویورک تایمز پرسید که آیا هدف او حذف میلیاردرهاست؟ سندرز پاسخی داد که به تیتر یک رسانه‌ها و بحث‌های جنجالی شبکه‌های محافظه‌کار تبدیل شد: «من فکر نمی‌کنم میلیاردرها اصولاً باید وجود داشته باشند.» مارک زاکربرگ، مدیرعامل فیس‌بوک، اعتراف کرد که «در یک سطح معین، هیچ‌کس سزاوار داشتن این حجم از پول نیست» و ایلان ماسک با توییت‌های طعنه‌آمیز واکنش نشان داد. برای تبیین این دیدگاه، کارزار انتخاباتی برچسبی با همین شعار توزیع کرد؛ با این پیام که رشد سریع طبقه میلیاردرها حاصل یک ساختار ناعادلانه است و جامعه دیگر توان پرداخت هزینه‌های حفظ این طبقه فرادست را ندارد.

این فصل در شش محور مفهومی، ریشه‌های ساختاری، پیامدهای دموکراتیک و اخلاقی، و راهکارهای مهار الیگارشی را کالبدشکافی می‌کند:

۱. نقد ساختاری در برابر نقد فردی (Don’t Hate Elon Musk, Hate the System)

سندرز تأکید می‌کند که مبارزه با الیگارشی ارتباطی با نفرت شخصی یا حسادت نسبت به چهره‌هایی نظیر ماسک، بزوس، زاکربرگ، گیتس، بافت، خانواده والتون یا برادران کک ندارد:

تله تقلیل‌گرایی فردی: معرفی کردن چند فرد به عنوان «مهره‌های فاسد» (Bad Apples) تحریف واقعیت است. این افراد عموماً باهوش، اهل ریسک و نوآورند.
بحران سیستمیک: تمرکز بر ویژگی‌های فردی، افکار عمومی را از اصل مسئله منحرف می‌کند. مسئله اصلی، سامانه‌ای اقتصادی و حقوقی است که چنین انباشت بی‌سابقه‌ای از ثروت و قدرت را در دستان اقلیتی محدود ممکن ساخته و بازتولید می‌کند.

۲. واقعیت عریان نابرابری و توزیع معکوس ثروت (Living Under Oligarchy)

ادعای استقرار دموکراسی در جامعه‌ای که ثروت آن به شدت متمرکز است، افسانه‌ای بیش نیست:

تمرکز مطلق دارایی‌ها: بر اساس داده‌های اداره سرشماری آمریکا در سال ۲۰۲۲، جمعیت کشور حدود ۳۳۲.۴ میلیون نفر است؛ اما نزدیک به ۹۰ درصد از ثروت کشور در مالکیت تنها یک‌دهم از یک درصد (۰.۱٪) جامعه یعنی حدود ۳۳۲ هزار نفر قرار دارد.
شکاف طبقاتی در سه دهه گذشته: طی سی سال اخیر، طبقه یک‌درصدی فرادست شاهد افزایش ۲۱ تریلیون دلاری در ثروت خود بوده است؛ در حالی که دارایی‌های نیمه پایینی جامعه آمریکا در همین بازه زمانی با کاهش ۹۰۰ میلیارد دلاری روبه‌رو شده است.
رشد ثروت در دوران دنیاگیری: در حالی که مردم عادی با فداکاری و بحران سلامت دست‌وپنجه نرم می‌کردند، طبق گزارش مؤسسه مطالعات سیاست‌گذاری (IPS)، دارایی مجموع حدود ۷۲۵ میلیاردر آمریکایی از ۱۸ مارس ۲۰۲۰ تا ۱۵ اکتبر ۲۰۲۱ بیش از ۲.۰۷ تریلیون دلار (۷۰.۳ درصد رشد) افزایش یافت و از ۲.۹۴۷ تریلیون دلار به ۵.۰۱۹ تریلیون دلار رسید.
ثروت‌های موروثی و الیگارشی خانوادگی: سه خانواده ثروتمند آمریکا شامل خانواده والتون (مالکان والمارت)، خانواده مارس (صنایع غذایی مارس) و برادران کک (کک اینداستریز) مجموعاً ثروتی معادل ۳۴۸.۷ میلیارد دلار دارند که ۴ میلیون برابر میانه ثروت یک خانواده معمولی در آمریکاست.
انحصار ابرصندوق‌های سرمایه‌گذاری: سه غول مالی وال‌استریت یعنی بلک‌راک (BlackRock)، ونگارد (Vanguard) و استیت استریت (State Street) با در اختیار داشتن دارایی‌های فراتر از ۲۰ تریلیون دلار (معادل کل تولید ناخالص داخلی آمریکا)، سهام‌داران عمده بیش از ۹۶ درصد از شرکت‌های حاضر در شاخص S&P 500، بزرگ‌ترین بانک‌ها (جی‌پی مورگان، ولز فارگو، سیتی‌بانک)، چهار شرکت بزرگ هواپیمایی و ۲۰ درصد شرکت‌های بزرگ داروسازی هستند. افزون بر این، بیل گیتس با تصاحب ۲۶۹,۰۰۰ هکتار زمین کشاورزی به بزرگ‌ترین مالک خصوصی اراضی زراعی آمریکا تبدیل شده و صندوق‌های وال‌استریت در سه ماهه نخست ۲۰۲۱ نزدیک به ۱۵ درصد از خانه‌های مسکونی فروشی را برای سفته‌بازی خریداری کردند.

۳. انحطاط دموکراسی و رشوه قانونی (Buying Our Democracy)

تبدیل ثروت اقتصادی به قدرت سیاسی از طریق تأمین مالی کارزارها، دموکراسی را به الیگارشی تبدیل کرده است:

پیامدهای رأی دادگاه عالی در پرونده Citizens United (سال ۲۰۱۰): کمک‌های مالی میلیاردرها به انتخابات از ۳۱ میلیون دلار در سال ۲۰۱۰ به ۱.۲ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۰ (و با احتساب کاندیداهایی که از جیب خود خرج کردند به ۲.۶ میلیارد دلار) جهش یافت. شلدون ادلسون و همسرش در دوره ۲۰۱۹–۲۰۲۰ بیش از ۲۱۸ میلیون دلار، و مایکل بلومبرگ طی دو دهه بیش از ۱۶۰ میلیون دلار صرف نفوذ سیاسی کردند. در کارزار ۲۰۲۰، ۲۳۰ میلیاردر به جو بایدن، ۱۳۳ میلیاردر به دونالد ترامپ و ۶۱ میلیاردر به پیت بوتیجج کمک مالی کردند. همچنین پیتر تیل (Peter Thiel)، یکی از بنیان‌گذاران پی‌پال، با تزریق ۱۵ میلیون دلار به یک سوپرپک، عملاً کرسی سنای اوهایو را برای جی. دی. ونس (J.D. Vance) خریداری کرد.
تناقض اخلاقی و حقوقی: اگر فردی ۱۰۰ دلار به سناتوری بدهد تا به لایحه‌ای رأی موافق دهد، به جرم «پرداخت رشوه» زندانی می‌شود؛ اما اگر ۱۰۰ میلیون دلار در قالب سوپرپک برای پیروزی همان سناتور هزینه کند، این اقدام «حمایت قانونی و آزادی بیان» تلقی می‌شود.

۴. وارونگی ارزش‌ها و روان‌شناسی «اعتیاد به طمع» (Greed Addiction)

سندرز نظامی را به نقد می‌کشد که معیار ارزش‌گذاری انسانی را سودآوری سرمایه‌داری تعیین می‌کند:

قیاس با اعتیاد: میلیاردرها همانند معتادان به هروئین هستند که هرگز با میزان مصرف فعلی ارضا نمی‌شوند و دائماً نیازمند دوز بالاتری هستند («یک میلیارد کافی نیست، پنج میلیارد کافی نیست، صد میلیارد هم کافی نیست»). تفاوت بنیادی این است که معتادان به مواد مخدر خود را نابود می‌کنند و سر از زندان درمی‌آورند، اما «معتادان به طمع» جامعه و نهادها را ویران می‌سازند و پاداش می‌گیرند.
وارونگی اولویت‌های اجتماعی: ۲۵ مدیر ارشد صندوق‌های پوشش ریسک (Hedge Funds) درآمدی بیشتر از مجموع حقوق ۳۵۰,۰۰۰ معلم مهدکودک دریافت می‌کنند. پاداش خروج (Golden Parachute) مدیرعامل شرکت مدرنا به رقم ۹۲۶ میلیون دلار می‌رسد، در حالی که پرسنل فوریت‌های پزشکی (EMT) که شبانه‌روز جان انسان‌ها را نجات می‌دهند، سالانه تنها ۴۰ هزار دلار حقوق می‌گیرند.
مصونیت ساختاری جرم شرکتی: فروپاشی مالی ۲۰۰۸ توسط وال‌استریت به عنوان بزرگ‌ترین کلاهبرداری تاریخ مدرن، میلیون‌ها شغل و خانه را بر باد داد، اما هیچ مدیر ارشدی مجازات نشد؛ چراکه رفتارهای ویرانگر تحت لوای «قواعد بازار آزاد» و «منطق تجارت» توجیه و قانونی‌سازی شده‌اند.

۵. نابرابری اقتصادی به مثابه حکم مرگ: شکاف در امید به زندگی (Rich People Live, Poor People Die)

نابرابری طبقاتی صرفاً یک بحث آماری یا حسابداری نیست، بلکه مرز میان مرگ و زندگی است:

گزارش اداره حسابرسی دولت (GAO در ۲۰۱۹): در بررسی سرنوشت شهروندان ۵۱ تا ۶۱ ساله از سال ۱۹۹۲ تا ۲۰۱۴ مشخص شد که در میان ۲۰ درصد ثروتمندترین اقشار جامعه، ۷۵.۵ درصد تا سال ۲۰۱۴ زنده ماندند؛ در حالی که در میان ۲۰ درصد فقیرترین جامعه، کمتر از نیمی از افراد به سال ۲۰۱۴ رسیدند.
کووید-۱۹ و خشونت طبقاتی: بیش از نیمی از کارگران آمریکایی به صورت دستمزد به دستمزد زندگی می‌کنند و امکان قرنطینه خانگی نداشتند. کارگران بخش حمل‌ونقل نیویورک برای حفظ جان خانواده‌هایشان در خودروها می‌خوابیدند و ده‌ها هزار کارگر ضروری (رانندگان، پرستاران، صندوق‌داران) به دلیل اجبار برای تأمین معاش جان باختند، در حالی که ثروتمندان در اقامتگاه‌های ییلاقی یا قایق‌های تفریحی منزوی شده بودند.
بیماری‌های برآمده از استیصال (Diseases of Despair): استرس دائم ناشی از ناتوانی در تأمین اجاره‌بها، بهره‌های ۵۰ درصدی وام‌های خرد و هزینه‌های پزشکی، امید به زندگی طبقه کارگر را در مقایسه با کشورهای حوزه اسکاندیناوی نظیر نروژ—که در آن سلامت، مسکن و آموزش حقوق همگانی تضمین‌شده هستند—به شدت کاهش داده است.

۶. طرح‌های قانونی برای انحلال طبقه میلیاردرها و بازتوزیع ثروت (Tax the Rich)

سندرز استدلال می‌کند که الگوهای مالیاتی باید با هدف متوقف ساختن انباشت بی‌رویه ثروت به کار گرفته شوند:

لایحه به نفع ۹۹.۵ درصد (For the 99.5 Percent Act): اعمال ساختار تصاعدی بر مالیات بر ارث برای ۰.۵ درصد بالایی جامعه (املاک بالای ۳.۵ میلیون دلار). تعیین نرخ ۴۵ درصد برای املاک ۳.۵ میلیون دلاری و نرخ ۶۵ درصد برای ارث‌های بالاتر از ۱ میلیارد دلار. این طرح در طول یک دهه ۴۳۰ میلیارد دلار درآمد ایجاد می‌کند و در صورت فوت ثروتمندان، خانواده والتون تا ۸۵.۸ میلیارد دلار، خانواده بزوس تا ۴۴.۴ میلیارد دلار، خانواده ماسک تا ۴۰.۴ میلیارد دلار و خانواده زاکربرگ تا ۲۵.۳ میلیارد دلار مالیات بر ارث پرداخت خواهند کرد.
لایحه جلوگیری از فرار مالیاتی شرکت‌ها (Corporate Tax Dodging Prevention Act): احیای نرخ مالیات بر درآمد شرکت‌ها به ۳۵ درصد (میزان پیش از قانون ترامپ در ۲۰۱۷)، پایان دادن به انتقال سود به پناهگاه‌های مالیاتی برمودا و جزایر کیمن، و لغو فرجه‌هایی که در سال ۲۰۱۸ باعث شد شرکت‌هایی چون آمازون (با ۱۰.۸ میلیارد دلار سود)، دلتا (۵.۱ میلیارد دلار سود) و شورون (۴.۵ میلیارد دلار سود) مالیات فدرال نپردازند و حتی چک‌های بازپرداخت میلیونی دریافت کنند. این لایحه بیش از ۲.۳ تریلیون دلار درآمد آزاد می‌سازد.
درس‌های تاریخی روزولت و آیزنهاور: در جریان جنگ جهانی دوم و دوران فرانکلین روزولت، نرخ نهایی مالیات بر درآمد ثروتمندان تا ۹۵ درصد و مالیات بر سود مازاد شرکت‌ها تا ۹۰ درصد تعیین شد. در دوران ریاست‌جمهوری دوایت آیزنهاور (جمهوری‌خواه) در دهه ۱۹۵۰ نیز بالاترین نرخ مالیاتی حدود ۹۱ تا ۹۲ درصد بود؛ دورانی که طبقه متوسط رشد کرد، اتحادیه‌ها قدرتمند بودند و جامعه از شکاف‌های طبقاتی کنونی در امان ماند. تئودور روزولت نیز در سال ۱۹۱۰ در نطق «ناسیونالیسم نوین» تصریح کرده بود که ثروت‌های بادآورده باید از طریق مالیات مهار شوند تا دموکراسی در چنگ بارون‌های راهزن (Robber Barons) به تباهی کشیده نشود.

فصل ۵: پایان دادن به طمع در نظام سلامت: مراقبت‌های بهداشتی یک حق بشری است، نه یک امتیاز (ENDING GREED IN THE HEALTH CARE SYSTEM: Health care is a human right, not a privilege)

کیفیت و ساختار نظام سلامت یک کشور، فراتر از شاخص‌های اقتصادی، معیار بنیادین سنجش ارزش‌ها و قطب‌نمای اخلاقی آن جامعه است. بیانیه استقلال ایالات متحده بر حقوق سلب‌ناپذیر «حیات، آزادی و جستجوی سعادت» تأکید دارد، اما در عمل، کیفیت زندگی و طول عمر شهروندان توسط میزان ثروت و طمع شرکت‌های انحصاری تعیین می‌شود. برنی سندرز در این فصل اثبات می‌کند که بحران کنونی درمان در آمریکا ناشی از یک نقص تصادفی نیست، بلکه نتیجه عملکرد دقیق ساختاری است که برای کسب سود سهام‌داران و نه تأمین سلامت بیماران طراحی شده است.

ابعاد این تحلیل در ۹ محور موضوعی دسته‌بندی می‌شود:

۱. پارادوکس بنیادین: سامانه‌ای سودآور برای سرمایه‌گذاران و فاجعه‌بار برای بیماران

نظام سلامت کنونی ایالات متحده برای مالکان و سرمایه‌گذاران آن به شکلی بی‌نقص عمل می‌کند:

سودآوری مالی و تسخیر سیاسی: در سال ۲۰۲۱، صنعت مراقبت‌های بهداشتی بالغ بر ۱۰۰ میلیارد دلار سود خالص ثبت کرد و مدیران عامل شرکت‌های بیمه و داروسازی دستمزدهای نجومی دریافت کردند. این صنعت با صرف میلیاردها دلار در لابی‌گری و کمک به کارزارهای انتخاباتی هر دو حزب، سیاست‌گذاری‌های عمومی را در راستای حفظ منافع خود کنترل می‌کند.
نارضایتی فراگیر جامعه: بر اساس نظرسنجی مؤسسه گالوپ و وست هلث (West Health–Gallup در مارس ۲۰۲۲)، حدود ۱۱۲ میلیون نفر (۴۴ درصد از بزرگسالان آمریکایی) در پرداخت هزینه‌های درمانی ناتوان هستند و ۹۳ درصد معتقدند کیفیت خدمات دریافتی ارزش هزینه‌های گزاف پرداختی را ندارد. در این پیمایش، ۳۰ درصد از افراد به دلیل ناتوانی مالی از درمان‌های ضروری صرف‌نظر کرده‌اند و واژه‌های «بسیار گران» (۳۸ درصد یعنی ۹۷ میلیون نفر) و «شکسته و معیوب» (۱۳ درصد) پرتکرارترین توصیف‌های مردم از این سامانه بوده‌اند.

۲. کالبدشکافی هزینه‌های نجومی و شاخص‌های نازل بالینی ( مقایسه بین‌المللی)

ایالات متحده با فاصله‌ای چشمگیر، بالاترین هزینه سرانه سلامت در جهان را بر جامعه تحمیل می‌کند، اما بدترین بازدهی را تحویل می‌دهد:

هزینه دوبرابری آمریکا: سرانه درمان سالانه در آمریکا فراتر از ۱۲,۵۳۰ دلار به ازای هر شهروند است که مجموعاً به رقم نجومی ۴ تریلیون دلار (نزدیک به ۲۰ درصد از کل تولید ناخالص داخلی کشور) می‌رسد.
مقایسه با کشورهای صنعتی پیشرفته: در بریتانیا سرانه درمان تنها ۵,۲۶۸ دلار، در کانادا ۵,۳۷۰ دلار، در فرانسه ۵,۵۶۴ دلار و در آلمان ۶,۷۳۱ دلار است. تمامی این کشورها با هزینه‌ای نزدیک به نصف آمریکا، پوشش همگانی و رایگان را برای کل جمعیت خود تضمین کرده‌اند.
رتبه‌بندی کیفی در قعر جدول: با وجود این هزینه‌کرد عظیم، نظام درمانی آمریکا در میان کشورهای پیشرفته صنعتی در شاخص‌های کلیدی سلامت شامل طول عمر (Longevity)، دسترسی عمومی (Accessibility)، عدالت در توزیع (Equity) و کارآمدی (Efficiency) در رتبه‌های آخر قرار دارد.

۳. بهای انسانی طمع شرکتی: مرگ‌های قابل‌پیشگیری و ورشکستگی‌های پزشکی

تبدیل سلامت به یک کالای تجاری، پیامدهای مرگباری برای طبقه کارگر به همراه داشته است:

۶۰ هزار مرگ سالانه بر اثر فقر: سالانه بیش از ۶۰,۰۰۰ شهروند آمریکایی تنها به این دلیل جان خود را از دست می‌دهند که به موقع به پزشک یا بیمارستان مراجعه نکرده‌اند. این مرگ‌ها حاصل تعلل بیمارانی است که از ترس صورت‌حساب‌های ویرانگر، بیماری خود را پنهان می‌کنند تا وضعیت وخیم و غیرقابل‌جبران شود.
بحران عدم پوشش بیمه‌ای: بیش از ۸۵ میلیون آمریکایی فاقد بیمه درمانی بوده یا تحت پوشش بیمه‌های ناکافی (Underinsured) قرار دارند. در بازه سال‌های ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۰، بیش از ۴۳۷,۰۰۰ کارزار خیریه اینترنتی (در وب‌سایت GoFundMe) توسط خانواده‌های مستأصل آمریکایی ثبت شده تا بتوانند هزینه‌های زنده ماندن خود را گدایی کنند.
سود ۶۰ میلیارد دلاری غول‌های بیمه: هم‌زمان با این فجایع انسانی، شش شرکت بزرگ بیمه درمانی در سال ۲۰۲۱ بیش از ۶۰ میلیارد دلار سود شناسایی کردند که یونایتدهلث (UnitedHealth Group) به تنهایی ۲۴ میلیارد دلار آن را به جیب زد. دریافتی سالانه مدیران عامل این شرکت‌ها نظیر مایکل نیدورف در سنتین (۲۰.۶ میلیون دلار)، کارن لینچ در سی‌وی‌اس هلث (۲۰.۳ میلیون دلار)، دیوید کوردانی در سیگنا (حدود ۲۰ میلیون دلار) و گیل بودرو در انتم (بیش از ۱۹ میلیون دلار) گواه توزیع ناعادلانه منابع سلامت است.
ورشکستگی‌های پزشکی: سالانه حدود ۵۰۰,۰۰۰ ورشکستگی فردی در آمریکا مستقیماً ناشی از عدم توانایی در پرداخت صورت‌حساب‌های بیمارستانی رخ می‌دهد که ۵۰ درصد کل ورشکستگی‌های شخصی کشور را شامل می‌شود.

۴. انحصار و باج‌گیری کارتل داروسازی (Big Pharma Profiteering)

آمریکا گران‌ترین داروها را در سراسر جهان به بیماران عرضه می‌کند:

ناتوانی یک‌چهارم بیماران در خرید دارو: نزدیک به یک‌چهارم مردم آمریکا توانایی مالی برای تهیه داروهای تجویزی پزشکان را ندارند و اقدام به سهمیه‌بندی خطرناک داروهای خود می‌کنند.
سودهای جهشی در دوران دنیاگیری: در سال ۲۰۲۱، سه غول داروسازی شامل فایزر (Pfizer)، جانسون اند جانسون (Johnson & Johnson) و اب‌وی (AbbVie) سود خود را با رشد بیش از ۹۰ درصدی به ۵۴ میلیارد دلار رساندند و مدیران عامل هشت شرکت داروسازی در سال ۲۰۲۰ مجموعاً ۳۵۰ میلیون دلار دستمزد گرفتند.
سفر اتوبوسی به کانادا به عنوان نماد بحران انسولین: سندرز به سفر نمادین خود با اتوبوسی از بیماران دیابتی از دیترویت به ویندزور در ایالت انتاریوی کانادا اشاره می‌کند. در این داروخانه محلی کانادا، بیماران انسولین تولیدشده توسط همان شرکت‌ها را با یک‌دهم قیمت بازار آمریکا خریداری کردند؛ زیرا دولت کانادا به نمایندگی از ملت خود با شرکت‌های دارویی بر سر قیمت چانه‌زنی می‌کند، اما قانون‌گذاران واشنگتن تحت نفوذ لابی‌ها این حق را از شهروندان آمریکایی سلب کرده‌اند.
اپیدمی مواد افیونی و مصونیت قضایی میلیاردرها: شرکت پوردو فارما (Purdue Pharma) متعلق به خانواده میلیاردر ساکلر (Sackler family) با علم به اعتیادآور بودن داروی اکسی‌کونتین (OxyContin)، عامدانه بازار را اشباع کرد که به مرگ بیش از ۶۰۰,۰۰۰ آمریکایی بر اثر سوءمصرف اوپیوئیدها انجامید. علی‌رغم پرداخت جرایم مالی توسط شرکت، حتی یک نفر از مدیران یا میلیاردرهای این خانواده روانه زندان نشدند.

۵. غفلت از خدمات پایه و کمبود بحرانی پرسنل درمانی

نظام کالایی‌شده فعلی، سلامت را به عنوان یک ساختار کل‌نگر نادیده می‌گیرد:

دندانپزشکی، شنوایی و بینایی: دندانپزشکی بخشی جدایی‌ناپذیر از سلامت است، اما میلیون‌ها سالمند دندان‌های خود را از دست داده و توانایی جویدن غذا ندارند. سندرز دندان‌های از دست رفته را «نشان فقر» (Badge of Poverty) در آمریکا توصیف می‌کند که کرامت انسانی را مخدوش می‌سازد. همچنین مراقبت‌های خانگی به دلیل پرداخت دستمزدهای بسیار ناچیز در مرز فروپاشی است و سالمندان را به سوی خانه‌های سالمندان سوق می‌دهد؛ مراکزی که در دوره کرونا بالاترین مرگ‌ومیر ناشی از کمبود نیرو را تجربه کردند.
بحران کمبود پزشک و پرستار: بدهی‌های آموزشی سرسام‌آور مانع از ورود پزشکان به مناطق محروم می‌شود؛ به طوری که یک فارغ‌التحصیل دندانپزشکی در ایالت آیووا با بیش از ۴۰۰,۰۰۰ دلار بدهی دانشجویی فارغ‌التحصیل شده است. بسیاری از مناطق روستایی در آمریکا عملاً به «کویرهای پزشکی» (Medical Deserts) تبدیل شده‌اند.

۶. بوروکراسی مخرب، پیوند درمان با شغل و پدیده قفل شغلی (Job Lock)

اتلاف اداری ۳۴ درصدی: به گواهی دکتر آدام گفنی (رئیس انجمن پزشکان حامی برنامه ملی سلامت)، ۳۴ درصد از کل هزینه‌های سلامت آمریکا صرف بوروکراسی اداری و تسویه‌حساب بیمه‌ها می‌شود که دو برابر کشور کاناداست. مطب‌های پزشکی در آمریکا سالانه به ازای هر پزشک بیش از ۸۰,۰۰۰ دلار صرف تعاملات اداری و مناقشه با شرکت‌های بیمه می‌کنند (چهار برابر کانادا).
پیوند سلامت با اشتغال: میلیون‌ها کارگر در بحران کرونا با از دست دادن شغل، پوشش درمانی خود را نیز از دست دادند. این وضعیت کارگران را دچار «قفل شغلی» می‌کند؛ به این معنا که انسان‌ها از ترس قطع بیمه خانواده‌هایشان در مشاغلی که از آن نفرت دارند باقی می‌مانند و از نوآوری، تغییر شغل یا راه‌اندازی کسب‌وکار جدید بازمی‌مانند.

۷. فیزیولوژی فقر و شکاف طبقاتی در امید به زندگی (Diseases of Despair)

نابرابری اقتصادی مستقیماً بر زیست‌شناسی انسان اثر می‌گذارد:

شکاف ۱۸ ساله طول عمر: در ایالت ویرجینیای غربی، میانگین امید به زندگی مردان در بخش فقیرنشین مک‌داول (McDowell County) تنها ۶۴ سال است؛ در حالی که در بخش مرفه فیرفکس (Fairfax County) در ویرجینیا، این رقم به ۸۲ سال می‌رسد. با وجود فاصله جغرافیایی تنها ۳۵۰ مایلی، ثروت ۱۸ سال طول عمر بیشتر خریداری می‌کند. در منطقه سرخ‌پوستی پاین ریج (Pine Ridge) در داکوتای جنوبی، امید به زندگی مردان تنها ۶۲ سال است که ۱۵ سال کمتر از ساکنان غیربومی در ۸۰ مایلی آنجاست.
فیزیولوژی استرس مزمن: بر اساس جلسات استماع سنا با عنوان «آیا فقر حکم اعدام است؟»، استرس دائمی بقا در میان طبقه کارگر منجر به تخریب سیستم ایمنی و گردش خون، بیماری‌های قلبی، سرطان، فشار خون و ابتلا به «بیماری‌های برآمده از استیصال» (اعتیاد به الکل و مواد مخدر و خودکشی) می‌شود.

۸. تجارب بین‌المللی و ابطال دروغ‌های تبلیغاتی شرکت‌ها

برنی سندرز برای باطل کردن این ادعا که درمان همگانی «غیرعملی» است، به مدل‌های واقعی استناد می‌کند:

نروژ: آنیکن کروتنس (سفیر نروژ در آمریکا) در گفتگو با سندرز تشریح کرد که سقف کل هزینه‌های سالانه پرداختی از جیب هر شهروند نروژی برای تمامی خدمات درمانی و داروها حداکثر ۳۵۰ دلار در سال است و مابقی خدمات کاملاً توسط دولت پوشش داده می‌شود.
دانمارک: به گفته دان یورگنسن (نماینده پارلمان دانمارک)، درمان و دانشگاه کاملاً رایگان است و دانشجویان کمک‌هزینه ماهانه نیز دریافت می‌کنند؛ امری که به امنیت روانی، رفع اضطراب اجتماعی و ثبت بالاترین سطوح شادی عمومی منجر شده است.
شهادت پرستاران: بانی کاستیو (رئیس اتحادیه ملی پرستاران با ۲۲۵,۰۰۰ عضو) شهادت داد که شرکت‌های بیمه دائماً دستورات پزشکان را برای حفظ حاشیه سود خود لغو می‌کنند و کادر درمان را مستأصل می‌سازند؛ این در حالی است که در دوران بحران کرونا بیش از ۵,۰۰۰ پرستار آمریکایی در خط مقدم جان باختند.

۹. نقشه راه جامع: لایحه درمان همگانی (Medicare for All)

طرح ارائه‌شده توسط سندرز ساختاری تک‌پرداخت‌گر (Single-Payer) دارد که سلامت را به عنوان یک حق جهان‌شمول محقق می‌سازد:

حذف کامل هزینه‌های واسطه‌ای: حذف تمامی حق‌بیمه‌ها (Premiums)، فرانشیزها (Deductibles) و پرداخت‌های مشترک (Co-payments).
آزادی مطلق در انتخاب: انحلال «شبکه‌های بسته بیمه‌ای»؛ بدین معنا که هر شهروند در انتخاب هر پزشک و بیمارستانی در سراسر کشور کاملاً آزاد خواهد بود.
پوشش فراگیر: شمول خدمات بیمارستانی، سرپایی، اورژانس، دارو، سلامت روان، دندانپزشکی، بینایی‌سنجی، سمعک و مراقبت‌های طولانی‌مدت خانگی.
برنامه گذار تدریجی ۵ ساله: سال اول، پوشش دندانپزشکی و بینایی به مدیکر کنونی افزوده شده، تمامی افراد زیر ۱۸ سال تحت پوشش قرار گرفته و سن واجدین شرایط به ۵۵ سال کاهش می‌یابد؛ سال دوم سن به ۴۵ سال و سال سوم به ۳۵ سال تقلیل یافته و در سال چهارم کل جمعیت کشور پوشش داده می‌شوند.
اثبات کارآمدی اقتصادی توسط دفتر بودجه کنگره (CBO): بررسی‌های سال‌های ۲۰۲۰ و ۲۰۲۲ این نهاد غیرحزبی اثبات کرد که پیاده‌سازی این برنامه با حذف هزینه‌های زائد بوروکراسی اداری و تعدیل قیمت دارو، سالانه تا ۶۵۰ میلیارد دلار صرفه‌جویی خالص برای اقتصاد آمریکا به همراه خواهد داشت.

فصل ۶: طرف کدام سمت هستید؟ برگزیدن جبهه طبقه کارگر در عصر نابرابری مرگبار (WHICH SIDE ARE YOU ON? Choosing the side of the working class in an age of deadly inequality)

برنی سندرز این فصل را با ادای احترام به یوجین ویکتور دَبز (Eugene Victor Debs)—رهبر افسانه‌ای اتحادیه کارگران راه‌آهن و نامزد پیشین حزب سوسیالیست در اوایل قرن بیستم—آغاز می‌کند. دَبز بیش از یک قرن پیش تأکید کرده بود که «دستاوردهای کار باید در اختیار طبقه کارگر باشد» و تغییر واقعی هرگز توسط یک منجی از بالا به پایین رخ نمی‌دهد، بلکه زمانی محقق می‌شود که توده‌ها در همبستگی کامل برای حقوق خود بایستند. سندرز عنوان این فصل را از سرود مشهور «طرف کدام سمت هستید؟» (اثر فلورانس ریس در سال ۱۹۳۱ در جریان اعتصابات معدنچیان کنتاکی) وام گرفته است؛ با این استدلال بنیادین که در نبرد میان طبقه کارگر و اَبَرسرمایه‌داری شرکتی، موضع بی‌طرف وجود ندارد.

این فصل در هفت محور مفهومی به کالبدشکافی وضعیت کنونی کارگران، احیای جنبش اتحادیه‌ای و انحطاط طبقاتی در سیاست آمریکا می‌پردازد:

۱. پاندمی نابرابری و استثمار عریان نیروی کار

بحران دنیاگیری کرونا بیش از هر رویدادی در تاریخ معاصر، شکاف ساختاری سرمایه‌داری را برملا ساخت:

مرگ کارگران در برابر سود میلیاردرها: در حالی که میلیاردرها و مدیران عامل در قرنطینه‌های امن خانگی، قایق‌های تفریحی یا هواپیماهای اختصاصی به سر می‌بردند و سودهای سرسام‌آور ثبت می‌کردند، میلیون‌ها کارگر در بیمارستان‌ها، مدارس، خواربارفروشی‌ها، انبارها و صنایع بسته‌بندی گوشت مجبور به حضور در محل کار بودند. ده‌ها هزار کارگر جان خود را فدای سودآوری دیگران کردند.
کاهش دستمزدهای واقعی: با وجود جهش چشمگیر در بهره‌وری کارگران طی پنج دهه گذشته و تحولات عظیم فناوری، میانگین دستمزد هفتگی تعدیل‌شده با تورم برای یک کارگر معمولی در آمریکا، امروز ۴۴ دلار کمتر از ۵۰ سال پیش است.
پدیده استعفای بزرگ (The Great Resignation): در اواخر سال ۲۰۲۱، میلیون‌ها کارگر از مشاغلی که فاقد امنیت، احترام و دستمزد منصفانه بود کناره‌گیری کردند. برخلاف تبلیغات رسانه‌های راست‌گرا که این رخداد را «تنبلی» نامیدند، این پدیده واکنشی اعتراضی به کارفرمایانی بود که کارگران را در شعار «ضروری» می‌خواندند، اما در عمل مانند مهره‌های یک‌بارمصرف با آنان رفتار می‌کردند.

۲. ماهیت انسانی کار در برابر تبدیل انسان به پیچ‌ومهره مکانیکی

سندرز با مقایسه کار در نظام فعلی با الگوهای مشارکتی استدلال می‌کند که کار نقشی بنیادین در هویت و منزلت روانی انسان دارد:

تجربه زیسته در کیبوتص (سال ۱۹۶۳): نویسنده به دوران جوانی خود و کار داوطلبانه در چیدن گریپ‌فروت در کیبوتص شعار هاعاماقیم (Sha’ar HaAmakim) اشاره می‌کند؛ جامعه‌ای کشاورزی و اشتراکی که توسط سوسیالیست‌های پناهنده از فقر و فاشیسم اروپا اداره می‌شد. در آن ساختار، کارگران نه به عنوان «مزدبگیر زیردست»، بلکه به عنوان «مالکان جمعی و شریک در تصمیم‌گیری» فعالیت می‌کردند؛ تجربه‌ای که اثبات کرد کار می‌تواند مولد کرامت و خودشکوفایی باشد.
کالایی‌سازی انسان در مدل شرکتی: در شرکت‌هایی چون والمارت، آمازون و فست‌فودهای زنجیره‌ای، مدل تجاری دقیقاً بر پایه بهره‌کشی حداکثری، پرداخت دستمزد فقر، فرسودگی جسمی سریع، اخراج و جایگزینی با نیروهای مستأصل دیگر بنا شده است.
پیامدهای انسانی جهانی‌سازی شرکتی: قراردادهایی نظیر نفتا (NAFTA) و روابط تجاری دائم با چین (PNTR) ده‌ها هزار کارخانه را تعطیل و میلیون‌ها شغل تولیدی را نابود ساخت. تراژدی واقعی زمانی است که کارگری پس از ۳۰ سال خدمت صادقانه، ناچار می‌شود ماشین‌آلات کارخانه خود را دمونتاژ کرده و به کارگرانی در مکزیک یا چین آموزش دهد که با دستمزدی ناچیز جایگزین او شوند؛ بی‌آنکه در این تصمیم‌گیری کمترین صدایی داشته باشد.

۳. تعریف واقعی آزادی: تقدم حقوق اقتصادی بر آزادی‌های انتزاعی

سندرز در نطق تاریخی خود در دانشگاه جورج واشنگتن مفهوم آزادی لیبرالی را به چالش کشید:

آیا مادری که بلافاصله پس از زایمان به دلیل فقدان مرخصی با حقوق مجبور به بازگشت به کار است، آزاد است؟
آیا کارگری که به دلیل ترس از قطع بیمه درمانی در شغلی تحقیرآمیز و زیان‌بار باقی می‌ماند، آزاد است؟
آیا کشاورز خرد یا کسب‌وکار کوچکی که توسط انحصارهای فراملی لگدمال می‌شود، طعم آزادی را چشیده است؟ پاسخ این است که آزادی واقعی بدون دموکراسی اقتصادی ناممکن است. بر این اساس، سندرز چهار گام کلیدی را پی‌ریزی می‌کند: تضمین اشتغال کامل با دستمزد شرافتمندانه، تقویت اتحادیه‌های کارگری، ایجاد مالکیت جمعی کارگران بر محیط‌های کار، و مهار انقلاب فناوری به گونه‌ای که به نفع طبقه کارگر تمام شود نه به سود اقلیت یک‌درصدی.

۴. خطوط مقدم نبرد کارگری: تجارب میدانی اعتصابات

سندرز به جای اتکا به گزارش‌های اداری، شخصاً در خطوط مقدم اعتصابات حضور یافت و پنج واقعیت کلیدی را استخراج کرد: ۱. کارخانه‌ها و انبارهای درگیر اعتصاب، شعباتی از ابرشرکت‌های چندملیتی بسیار سودآور بودند. ۲. مالکان علی‌رغم سودهای میلیاردی، کارگران را بی‌رحمانه تحت فشار معیشتی قرار می‌دادند. ۳. پاسخ کارگران، همبستگی عمیق طبقاتی بود (تأمین غذای مشترک، حفظ داروی بیماران مزمن و تهیه هدایای کریسمس برای فرزندان یکدیگر). ۴. جوامع محلی در سراسر کشور تمام‌قد از کارگران اعتصابی حمایت می‌کردند. ۵. بخش قابل‌توجهی از این کارگران سنتی به دلیل انفعال دموکرات‌ها، به حزب جمهوری‌خواه متمایل شده بودند. این همبستگی در اعتصابات بزرگ کارگران جان دیر (John Deere) در آیووا، کلوگز (Kellogg’s) در میشیگان و پنسیلوانیا، فولادکاران اسپشیال متالز (Special Metals) در ویرجینیای غربی، و کارگران معدن واریر مت کول (Warrior Met Coal) در آلاباما به نمایش درآمد.

۵. سازمان‌دهی تاریخی استارباکس و آمازون: نمادهای سرمایه‌داری قرن ۲۱

نبرد برای سازمان‌دهی در بنگاه‌های مدرن، تقابل آشکار کارگران جوان با طمع اولیگارشی را آشکار ساخت:

کارگران استارباکس علیه هاوارد شولتز: جنبش کارگران جوان از بوفالو آغاز شد و به صدها شعبه گسترش یافت. کارگران این پرسش را طرح کردند که چگونه شرکتی که پاداش خروج ۶۰ میلیون دلاری به مدیرعامل بازنشسته خود می‌پردازد، از پرداخت دستمزد منصفانه و بیمه درمانی مناسب به باریستاهای خود امتناع کرده و میلیون‌ها دلار صرف کمپین‌های اتحادیه‌ستیز می‌کند؟
آمازون و جف بزوس به عنوان نماد اَبَرسرمایه‌داری: آمازون با درآمد ۴۷۰ میلیارد دلاری و سود رکوردشکن ۳۶ میلیارد دلاری در سال ۲۰۲۱، مالیات فدرال نمی‌پرداخت. بزوس با ثروت ۱۷۰ میلیارد دلاری، مالک اَبَرقایق تفریحی ۵۰۰ میلیون دلاری، عمارت‌های صدها میلیون دلاری و سفینه‌های فضایی تفریحی بود، در حالی که رانندگانش به عنوان پیمانکار نامیده می‌شدند تا حقوق و مزایایی نگیرند. نرخ گردش نیروی کار در انبارهای آمازون سالانه ۱۵۰ درصد است؛ نرخی که نشان می‌دهد سوزاندن و جایگزینی کارگران، مدل تجاری عمدی بزوس است. نرخ آسیب‌دیدگی حین کار در آمازون ۲.۵ برابر میانگین صنعت بود و در دسامبر ۲۰۲۱ شش کارگر به دلیل اجبار به کار در حین طوفان جان باختند.
پیروزی تاریخی در انبار JFK8 استیتن آیلند: در آوریل ۲۰۲۲، اتحادیه مستقل کارگری آمازون (ALU) به رهبری دو کارگر سابق یعنی کریس اسمالز (Chris Smalls) و دریک پالمر (Derrick Palmer)، بر کمپین سرکوب چند میلیون دلاری آمازون غلبه کرد و برای نخستین بار در تاریخ ۲۷ ساله آمازون، پیروزی اتحادیه را به ثبت رساند. سندرز در کمیته بودجه سنا با دعوت از کریس اسمالز و شان اوبراین (رئیس اتحادیه تیمسترز)، صراحتاً از دولت بایدن خواست تا قراردادهای فدرال با شرکت‌هایی که قوانین کار را نقض می‌کنند فسخ شود؛ مطالبه‌ای که دولت بایدن به آن پاسخی نداد.

۶. ریشه‌های سرکوب اتحادیه‌ها و تضعیف آگاهی طبقاتی

سقوط اعضای اتحادیه‌ها در بخش خصوصی به نزدیک ۶ درصد (و زیر ۱۱ درصد در کل اقتصاد)، نتیجه یک جنگ طبقاتی مهندسی‌شده توسط اتاق بازرگانی، انجمن ملی تولیدکنندگان و قوانین ضدکارگری موسوم به «حق کار برای دستمزد کمتر» (Right to Work) در ایالاتی نظیر ویسکانسین و میشیگان بوده است:

حذف کارگران از تاریخ و رسانه: در حالی که ۷۱ درصد مردم آمریکا در سال ۲۰۲۲ حامی اتحادیه‌ها بودند، رسانه‌های شرکتی مفهوم «طبقه کارگر» را از گفتمان حذف کرده‌اند. تلویزیون کانال‌های کسب‌وکار و بازارهای مالی دارد، اما هیچ بخشی به کارگران اختصاص نیافته است. اسطوره‌های کارگری نظیر نقشی که اتحادیه کارگران خودرو (UAW) و ای. فیلیپ راندولف در راهپیمایی تاریخی ۱۹۶۳ واشنگتن و سخنرانی مارتین لوتر کینگ ایفا کردند، عمداً از کتاب‌های درسی سانسور شده است.
قیاس با ورزش: جامعه مردم را تشویق می‌کند برای تیم‌های ورزشی که متعلق به میلیاردرهاست هورا بکشند، اما همبستگی با طبقه اجتماعی خود را تقبیح می‌کند. کمتر از یک درصد مردم نام رئیس ای‌اف‌ال-سی‌آی‌او (AFL-CIO با ۱۲ میلیون عضو) را می‌دانند، اما ستاره‌های ورزشی روزانه تبلیغ می‌شوند.

۷. برنامه سندرز برای تجدید حیات جنبش کارگری

سندرز برنامه‌ای پنج‌بندی را برای بازگرداندن قدرت به کارگران تدوین کرده است: ۱. دو برابر کردن اعضای اتحادیه‌ها طی ۴ سال از طریق صدور گواهی اتحادیه به محض تأیید اکثریت کارگران (Card Check) و لغو مفاد ضدکارگری قانون تفت-هارتلی (Taft-Hartley Act). ۲. الغای قوانین استخدامی بدون دلیل و اعمال قانون منع اخراج مگر در صورت وجود «علت موجه» (Just Cause). ۳. الزام شرکت‌ها به انعقاد سریع اولین قرارداد کاری و جلوگیری از اطاله وقت در محاکم. ۴. منع کامل واگذاری قراردادهای تریلیون دلاری دولت فدرال به شرکت‌های اتحادیه‌ستیز، برون‌سپار و ارائه‌دهنده دستمزدهای فقر. ۵. لغو سراسری قوانین «حق کار» و شمول کامل کارگران کشاورزی و خانگی در حمایت‌های قانون کار.

فصل ۷: مبارزه برای آینده اقتصادی ما: کارگران، نه مدیران عامل، باید آینده کار در آمریکا را تعیین کنند (FIGHTING FOR OUR ECONOMIC FUTURE: Workers, not CEOs, must determine the future of work in America)

طبقه حاکم همواره در نبردهای اقتصادی پیروز می‌شود؛ زیرا پیش از آنکه توده‌های مردم از ابعاد دگرگونی‌ها آگاه شوند، با استخدام تیم‌های تحلیل‌گر، مشاور و لابی‌گر، مسیر روندهای اجتماعی را شناسایی کرده و قواعد بازی را به نفع خود مهندسی می‌کند. با نگارش قوانین و تدوین مقررات در کنگره و مجالس ایالتی به سود انباشت ثروت، زمانی که شهروندان عادی متوجه تحولات می‌شوند، ساختار تثبیت شده و شکاف طبقاتی تعمیق یافته است. برنی سندرز استدلال می‌کند که طبقه کارگر باید بازی را در زمینی جدید آغاز کند و مبارزات آینده را پیش از تثبیتِ نابرابری پیش ببرد. حیاتی‌ترین نبرد پیش‌رو، تصاحب کنترل دگرگونی‌های فناورانه‌ای است که تاروپود زندگی بشر را بازتعریف می‌کند.

این فصل در شش محور مفهومی و راهبردی به کالبدشکافی اتوماسیون، هوش مصنوعی، انحطاط سیاست‌گذاری و برنامه‌های گذار به دموکراسی اقتصادی می‌پردازد:

۱. رقابت با ماشین‌ها: تکرار مسابقه تا مرز قهقرا (Avoiding the Next Race to the Bottom)

در اواخر قرن بیستم، پیمان‌های تجارت آزاد شرکتی نظیر نفتا (NAFTA) و روابط تجاری دائم با چین (PNTR)، طبقه کارگر صنعتی را وارد رقابتی ویرانگر با کارگران محروم کشورهای در حال توسعه کرد و به تعطیلی ده‌ها هزار کارخانه انجامید. اما در قرن بیست‌ویکم، ماهیت بحران دگرگون شده است:

رقابت مستقیم انسان با ماشین: کارگران امروزی دیگر صرفاً با نیروی کار ارزان در مکزیک یا چین رقابت نمی‌کنند، بلکه مستقیماً در برابر ماشین‌ها، ربات‌ها و الگوریتم‌ها قرار گرفته‌اند.
اختلال دوگانه (Double-Disruption): بر اساس گزارش مجمع جهانی اقتصاد (WEF) در پاییز ۲۰۲۰، تلفیق هوش مصنوعی (AI) و رباتیک بخش بزرگی از مشاغل انسانی را حذف خواهد کرد. شیوع پاندمی به مثابه کاتالیزور عمل کرد و شرکت‌ها را بر آن داشت تا برای کاهش هزینه‌ها و بی‌نیازی از نیروی کار انسانی، استقرار فناوری‌های خودکار را تسریع بخشند.
ابعاد آماری تعدیل ساختاری: گزارش‌های تحلیلی فوربس نشان می‌دهد که اتوماسیون می‌تواند تا سال ۲۰۳۰ موجب حذف ۷۳ میلیون شغل در آمریکا شود. همچنین موسسه جهانی مک‌کینزی (McKinsey Global Institute) برآورد کرده است که تقریباً نیمی از تمامی مشاغل مزدمحور کنونی تا سال ۲۰۵۵ خودکار خواهند شد.
نابودی مشاغل فکری (Jobs for the Mind): کیران گاری‌ملا (Kiran Garimella) در کتاب هوش مصنوعی و بلاک‌چین تمایز تاریخی این دوره را تبیین می‌کند: در انقلاب صنعتی با مکانیزه شدن کارهای یدی، مشاغل متکی بر ذهن پدیدار شدند؛ اما هنگامی که هوش مصنوعی انجام وظایف فکری را سریع‌تر و ارزان‌تر از انسان بر عهده بگیرد، کل بازار کار با فروپاشی تقاضا مواجه خواهد شد.
فراگیری تهدید در تمامی بخش‌ها: این پدیده به کارگران کارخانه، صندوق‌داران فروشگاه‌ها (اسکنرهای خودکار) یا رانندگان (خودروهای خودران) محدود نمی‌شود؛ پرسنل درمان با الگوریتم‌های جایگزین مراقبت انسانی روبه‌رو هستند، نقشه‌های معماری توسط نرم‌افزارها ترسیم می‌شوند، فرایندهای حقوقی به سامانه داده‌ها منتقل شده و تولید محتوای خبری و دانشگاهی توسط برنامه‌های رایانه‌ای دگرگون شده است.

۲. فلج ساختاری کنگره و حاکمیت رفاه شرکتی (Corporate Welfare)

در شرایطی که تحولات فناورانه نحوه کار، میزان دستمزد و زیست اجتماعی را زیرورو می‌کند، در کنگره آمریکا کمترین بحثی پیرامون سیاست صنعتی (Industrial Policy) در جهت منافع کارگران و مالیات‌دهندگان صورت نمی‌گیرد:

چک سفید ۷۶ میلیارد دلاری به صنایع نیمه‌رسانا: کنگره با تصویب لایحه تراشه‌ها (CHIPS Act)، بیش از ۷۶ میلیارد دلار یارانه مستقیم دولتی را در قالب یک «چک سفید» به غول‌های فناوری اعطا کرد، بدون اینکه تضمین‌هایی برای حفظ سطح دستمزدها، ممنوعیت بازخرید سهام توسط مدیران (Stock Buybacks) یا اعطای سهام به دولت و مردم در ازای این سرمایه‌گذاری‌های عمومی گنجانده شود. سیاست‌گذاران به جای مشروط کردن کمک‌های مالی به منافع جامعه، تسلیم دیکته‌های لابی‌های فناوری شدند.

۳. وارونگی در کارکرد ماشین: تبدیل ابزار رهایی به اهرم استثمار

سندرز با یادآوری مباحث دوران دانشجویی خود در دانشگاه شیکاگو در دهه ۱۹۶۰، آرمان کلاسیک پیشرفت فنی را بازخوانی می‌کند:

رؤیای هفته کاری ۲۰ ساعته: فرض بنیادین جامعه‌شناسان و دانشمندان این بود که با واگذاری کارهای کثیف، فرساینده و پرخطر به ماشین‌ها، بشر از مشقت کار رها شده و ساعات کار هفتگی به ۲۰ ساعت کاهش خواهد یافت.
واقعیت در «عصر نوین ماشین‌ها» (The New Machine Age): تحت هدایت سرمایه‌داری افسارگسیخته، ثمرات بهره‌وری نه به اوقات فراغت کارگران، بلکه به سود انحصاری مالکان فناوری تبدیل شد. آمریکایی‌ها امروز طولانی‌ترین ساعات کاری را در میان کشورهای توسعه‌یافته سپری می‌کنند (۵۲ تا ۶۰ ساعت در هفته). مرز میان خانه و محیط کار با تلفن‌های همراه و رایانه‌ها محو شده و کارکنان ملزم به پاسخگویی ۲۴ ساعته هستند.
الگوی انبارداری آمازون به مثابه نماد تحقیر انسانی: در انبارهای خودکار، کارگران مجبورند سرعت حرکات خود را با ماشین‌های خستگی‌ناپذیر هماهنگ کنند. فشار روانی و نظارت دیجیتال به اندازه‌ای است که کارگران حتی فرصت استفاده از سرویس‌های بهداشتی را پیدا نمی‌کنند. فناوری به جای رهایی انسان، کارگر را به زائده‌ای بیولوژیک برای موتورهای مکانیکی تقلیل داده است.

۴. گام‌های بنیادین برای مداخله در آینده کار

برای خروج از این مسیر مخرب، سندرز چهار سیاست کلیدی را صورت‌بندی می‌کند:

اول: برنامه‌ریزی دموکراتیک و تشکیل وزارتخانه آینده کار

جهت‌گیری فناوری نباید به دست نیروهای کور بازار رها شود. دولت موظف است با ایجاد یک سازمان در سطح کابینه (Cabinet-Level Agency)، به صورت تخصصی اثرات فناوری‌های نوظهور بر معیشت خانواده‌های کارگری را رصد کند. به تعبیر آنت برناردت (Annette Bernhardt) از دانشگاه برکلی، سیاست عمومی باید نوآوری‌هایی را که در خدمت رفاه همگانی هستند اولویت‌بندی کرده و خسارات اتوماسیون بر طبقات فرودست را مهار کند.

دوم: تجزیه ساختاری انحصارات فناوری (Break ‘Em Up!)

تمرکز داده‌ها و قدرت الگوریتمی در دست غول‌هایی نظیر آمازون، گوگل، متا (فیس‌بوک) و اوبر، تهدیدی وجودی علیه دموکراسی است:

پروفسور زیفیر تیچ‌اوت (Zephyr Teachout) تصریح می‌کند که این بنگاه‌ها به «رؤسای نامنتخب و پاسخ‌ناپذیر یک اقتصاد دستوریِ شرکتی» بدل شده‌اند.
شرکت‌های پدیدآمده در حوزه هوش مصنوعی توان انباشت تصاعدی ثروت و سلطه سیاسی بسیار شدیدتری نسبت به شرکت‌های صنعتی سنتی دارند؛ رویکرد آینده باید مبتنی بر اجرای قوانین ضد انحصار (Antitrust) و تجزیه این کارتل‌ها باشد.

سوم: مالیات بر ربات‌ها و اتوماسیون (Tax the Robots)

نظام مالیاتی کنونی به صورت سیستماتیک علیه نیروی کار انسانی و به نفع اتوماسیون سوگیری دارد:

استدلال کارکردی: بخش عمده درآمدهای عمومی دولت‌ها از مالیات بر درآمد حقوق‌بگیران حاصل می‌شود. با جایگزینی انسان با ماشین، پایه مالیاتی دولت‌ها نابود می‌شود.
دیدگاه بیل گیتس و تجارب جهانی: بیل گیتس استدلال می‌کند که جایگزینی یک کارگر ۵۰ هزار دلاری با ربات باید مشمول مالیاتی معادل شود تا منابع آن صرف آموزش و اشتغال مجدد در مشاغل مبتنی بر عاطفه و همدلی انسانی (نگهداری از سالمندان، خدمات به کودکان دارای نیازهای ویژه و کاهش تراکم کلاس‌های درس) گردد. در کره جنوبی اعتبارات مالیاتی سرمایه‌گذاری در اتوماسیون کاهش یافته و در سان‌فرانسیسکو طرح مالیات بر حقوق جایگزین‌شده با ربات تدوین شده است.
برابرسازی مالیاتی سرمایه و کار: پژوهشگران حقوقی هاروارد (ابوت و بوگنشنایدر) اثبات کرده‌اند که حذف کسورات مالیاتی شرکت‌ها برای خرید ابزارهای خودکار و برقراری مالیات مستقیم بر جایگزینی ماشین، از حذف غیربهینه انسان‌ها جلوگیری می‌کند.

چهارم: کاهش ساعات کار هفتگی به ۴ روز (The Four-Day Workweek)

اگر ماشین‌ها کارایی را ارتقا می‌دهند، ثمره آن باید در کاهش زمان کار انسان‌ها بدون کاهش دستمزد تجلی یابد:

مطالبه تاریخی جنبش کارگری: همان‌گونه که اتحادیه‌ها در قرن نوزدهم روز کاری ۸ ساعته و در قرن بیستم تعطیلات آخر هفته را به دست آوردند، در قرن بیست‌ویکم موعد تصویب هفته کاری ۴ روزه با دستمزد ۵ روز فرارسیده است.
اقدامات بین‌المللی: کنگره اتحادیه‌های کارگری بریتانیا (TUC) و جان مک‌دانل در حزب کارگر این طرح را رسماً برای افق ۲۰۲۵ تصویب کردند. در آلمان، اعتصابات کارگری به تصویب هفته کاری ۲۸ ساعته در برخی صنایع منجر شد و آزمایش‌های تجربی در نیوزیلند (شرکت Perpetual Guardian) اثبات کرد که کاهش ساعات کار به افزایش شادابی، تمرکز و ارتقای بهره‌وری سازمان می‌انجامد.
تحقق پیش‌بینی کینز: جان مینارد کینز در مقاله سال ۱۹۳۰ خود پیش‌بینی کرده بود که پیشرفت علم به هفته کاری ۱۵ ساعته منتهی خواهد شد تا انسان به مسئله حقیقی وجودی خود یعنی «زیستن در صلح و فراغت خلاقانه» بپردازد؛ گذاری که تحقق آن نیازمند استقرار درمان همگانی (Medicare for All) و تحصیلات عالی رایگان است تا افراد در پیوند بقای خود با یک شغل مشخص به گروگان گرفته نشوند.

۵. استقرار دموکراسی در محیط کار: بازتعریف حاکمیت شرکتی

حفظ ساختارهای استبدادی در تصمیم‌گیری‌های کلان شرکتی، بقایای فئودالیسم در عصر مدرن است:

الگوی تعیین سرنوشت جمعی (Codetermination): در آلمان و کشورهای شمال اروپا، نمایندگان کارگران به موجب قانون در هیئت مدیره شرکت‌های بزرگ حضور دارند. گزارش سناتور تامی بالدوین درباره لایحه Reward Work Act نشان می‌دهد که شرکت‌های دارای نماینده کارگری، ۹ درصد ثروت پایدار بیشتری ایجاد کرده و در کشورهایی با این ساختار، سطح دستمزدها ۱۸ تا ۲۵ درصد بالاتر از ایالات متحده است.
طرح سندرز برای کرسی‌های کارگری: تدوین قانونی فدرال که تمامی شرکت‌های سهامی عام و بنگاه‌های با درآمد بالای ۱۰۰ میلیارد دلار را ملزم می‌سازد تا ۴۵ درصد از کرسی‌های هیئت مدیره خود را به نمایندگان منتخب کارگران اختصاص دهند؛ اقدامی که از بسته شدن ناگهانی کارخانه‌ها و انتقال خطوط تولید به خارج ممانعت می‌کند.

۶. مالکیت جمعی کارگران بر بنگاه‌ها و الغای وابستگی به وال‌استریت

گام نهایی در رهایی اقتصادی، تبدیل کارکنان به مالکان ابزار تولید است:

الگوی تعاونی‌های موندراگون (Mondragon): فدراسیون تعاونی‌های کارگری موندراگون در منطقه باسک اسپانیا که از دهه ۱۹۵۰ آغاز به کار کرد، امروز با بیش از ۸۰,۰۰۰ عضو-مالک، هفتمین بنگاه بزرگ اقتصادی اسپانیا است که بر پایه اصول برابری، همبستگی و مدیریت دموکراتیک اداره می‌شود.
اثبات کارآمدی اقتصادی طرح‌های ESOP: پژوهش‌های مؤسسه دانشگاه راتگرز (Rutgers University) نشان می‌دهد شرکت‌های دارای سهام متعلق به کارکنان (ESOP)، ۴ درصد بهره‌وری بالاتر، ۲ درصد بازدهی بهتر سهام و ۱۴ درصد سودآوری عملیاتی بیشتر نسبت به الگوهای متمرکز دارند؛ زیرا کارگران به عنوان سهام‌دار در سود شریک هستند و غیبت از کار و بی‌انگیزگی به حداقل می‌رسد.
صندوق‌های دموکراتیک مالکیت کارکنان: سندرز طرحی را ارائه کرده که شرکت‌های با درآمد سالانه فراتر از ۱۰۰ میلیون دلار را مکلف می‌کند سالانه ۲ درصد از سهام جدید خود را به یک صندوق تحت مدیریت مستقیم کارگران منتقل کنند تا این میزان به حداقل ۲۰ درصد از کل مالکیت شرکت برسد. این سازوکار سالانه بیش از ۵,۰۰۰ دلار سود سهام مستقیم به ۵۶ میلیون کارگر تزریق کرده و قدرت تصمیم‌گیری عمده‌ای به آنان اعطا می‌کند.
تأسیس نهادهای مالی مستقل کارگری: برای پایان دادن به انقیاد کارگران در برابر بانک‌های وال‌استریت، لوایح WORK Act (اعطای ۴۵ میلیون دلار به ایالت‌ها برای راه‌اندازی مراکز ترویج مالکیت کارکنان) و لایحه تأسیس بانک مالکیت کارکنان آمریکا با بودجه اعتباری ۵۰۰ میلیون دلار تدوین شده است تا کارگران با تسهیلات کم‌بهره دولتی، کارخانه‌های در حال تعطیلی را شخصاً خریداری و اداره کنند. این الگو تضمین می‌کند که کارگران هرگز داوطلبانه کارخانه خود را به قصد سوداگری به چین صادر نخواهند کرد.

فصل ۸: آموزش شهروندان، نه ربات‌ها: کودکان باید تفکر کردن را بیاموزند، نه اینکه به چرخ‌دنده‌های ماشین تبدیل شوند (EDUCATING CITIZENS, NOT ROBOTS: Children should be taught to think—not educated to be cogs in the machine)

مناقشات پیرامون نظام آموزش عمومی در ایالات متحده در سال‌های اخیر به ندرت به ماهیت خود «آموزش»، پرورش تفکر تحلیلی یا مشارکت مدنی اختصاص یافته است. این مباحث عمدتاً به جنگ‌های نیابتی راهبردهای جناح راست تبدیل شده‌اند؛ جریان‌هایی که مدارس را ابزاری برای سیاست «تفرقه‌بینداز و حکومت کن» می‌دانند و مسائلی نظیر الزام استفاده از ماسک در دوره دنیاگیری، حمله به حقوق دانش‌آموزان اقلیت و ممنوعیت آموزش تاریخ واقعی نژادپرستی ساختاری را دستاویز قرار داده‌اند. در میانه این نزاع‌های سطحی بر سر آزمون‌های استاندارد و نمرات، رسالت بنیادین آموزش به فراموشی سپرده شده است. برنی سندرز با استناد به کلام نلسون ماندلا مبنی بر اینکه «آموزش قدرتمندترین سلاحی است که می‌توان با آن جهان را دگرگون کرد»، استدلال می‌کند که مدرسه باید کانون پرورش انسان‌های آگاه و شهروندان دموکراتیک باشد، نه صرفاً پادگان تربیت نیروی کار ارزان برای شرکت‌های بزرگ.

کالبدشکافی این فصل در پنج محور تحلیلی و سیاستی تدوین شده است:

۱. آموزش به مثابه موازنه دموکراتیک و میراث تاریخی (The Great Equalizer)

سندرز با ارجاع به فرانکلین روزولت یادآور می‌شود که «دموکراسی پایدار نخواهد ماند مگر آنکه رأی‌دهندگان توانایی انتخاب آگاهانه را داشته باشند؛ بنابراین سنگر راستین دموکراسی، آموزش است.» این دیدگاه در پیوند با اندیشه‌های مصلحان کلاسیک آموزش نظیر هوراس مان (Horace Mann)—که آموزش را موازنه عدالت و چرخ‌دنده اصلی برابری اجتماعی می‌دانست—و مربیان پیشرویی چون جان دیویی (John Dewey) و مری مک‌لاود بتون (Mary McLeod Bethune) قرار می‌گیرد؛ متفکرانی که نشان دادند آموزش نباید به بازآموزی مکانیکی مشاغل تقلیل یابد، بلکه باید شکوفایی خلاقیت فردی و مسئولیت‌پذیری مدنی را محقق کند.

تجربه زیسته سندرز در مدار پویایی اجتماعی پس از جنگ جهانی دوم: سندرز به تحصیل خود در مدارس دولتی بروکلین (دبستان ۱۹۷ و سپس دبیرستان جیمز مدیسون؛ مدرسه‌ای که روث بیدر گینزبورگ و چاک شومر نیز در آن درس خواندند) اشاره می‌کند. در آن دوره، نظام دولتی این امکان را به فرزند یک مهاجر و فروشنده رنگ می‌داد که پس از کالج بروکلین به دانشگاه شیکاگو منتقل شود و در علوم سیاسی و جامعه‌شناسی به تعمیق اندیشه بپردازد.
تخریب ساختار توسط نئولیبرالیسم: در دهه‌های اخیر، جناح راست با ترویج الگوهای تجاری‌سازی، حمله به سندیکاهای معلمان (نظیر اقدامات اسکات واکر فرماندار ویسکانسین) و تحمیل آزمون‌های صلب استاندارد، کارکرد رهایی‌بخش آموزش عمومی را تضعیف کرده است. به تعبیر رندی وینگارتن (رئیس فدراسیون معلمان آمریکا)، نبرد برای حفظ دموکراسی از کلاس‌های درس آغاز می‌شود؛ جایی که دانش‌آموزان باید تفکر مستقل و بیان آزاد را فرا بگیرند، مهارتی که هرگز با آزمون‌های تستی ارزیابی نمی‌شود.

۲. بحران فرسودگی، اعتصابات معلمان و افول جهانی آمریکا

طی سفرهای میدانی و برگزاری بیش از ۱۲ سال مسابقه مقاله‌نویسی سالانه «وضعیت کشور» در ورمانت با حضور بیش از ۵,۳۰۰ دانش‌آموز دبیرستانی، معضلات زیربنایی مدارس آشکار شد:

شکاف دیجیتال و زیرساخت‌های مخروب: در ایالت آیووا مدارس روستایی به دلیل فقدان اینترنت پرسرعت در انزوای آموزشی قرار گرفته‌اند و در نوادا ساختمان‌های مدارس به دلیل دهه‌ها کسری بودجه در حال تخریب فیزیکی هستند.
خیزش معلمان سرخ‌پوش (Red for Ed): در اوایل ۲۰۱۸، جی اونیل (معلم تاریخ پایه هشتم در چارلستون ویرجینیای غربی) و همکارانش در ایالتی با قوانین ضدکارگری، علی‌رغم هراس از اخراج، به دلیل دستمزدهای نازل و افزایش هزینه‌های بیمه درمانی دست به اعتصاب زدند. هشدار ریچارد اوجدا (سناتور دموکرات محلی) مبنی بر اینکه «دولت روی یک بشکه باروت نشسته است» محقق شد و راهپیمایی ۹ روزه معلمان با تیشرت‌های سرخ به پیروزی و افزایش ۵ درصدی دستمزدها انجامید؛ جنبشی که بلافاصله به آریزونا، کلرادو، کنتاکی، کارولینای شمالی و اکلاهما گسترش یافت.
سقوط جایگاه جهانی آمریکا: بر اساس داده‌های تطبیقی، کشوری که زمانی در رتبه نخست فارغ‌التحصیلان دانشگاهی در جهان قرار داشت، به رتبه یازدهم (پشت سر کره جنوبی، ژاپن، کانادا، ایرلند، بریتانیا و استرالیا) سقوط کرده است. در میان ۳۵ کشور عضو سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD)، دانش‌آموزان آمریکایی در ریاضیات رتبه سی‌ام، در علوم رتبه نوزدهم و در مهارت‌های خواندن رتبه بیست‌وچهارم را دارا هستند.

۳. برنامه جامع تورگود مارشال برای آموزش عمومی (The Thurgood Marshall Plan)

در مه ۲۰۱۹، در شصت‌وپنجمین سالگرد صدور حکم تاریخی دادگاه عالی در پرونده براون علیه هیئت آموزش (Brown v. Board of Education)، سندرز برنامه‌ای ده‌بندی را به نام قاضی تورگود مارشال ارائه داد:

۱. مبارزه با تبعیض و جداسازی نژادی در مدارس: افزایش اعتبارات فدرال برای طرح‌های جامعه‌محور در جهت نژادزدایی از مدارس، انتصاب قضات فدرال متعهد به اجرای قانون حقوق مدنی ۱۹۶۴، و تأمین مالی ویژه برای مراکز تربیت معلم در کالج‌ها و دانشگاه‌های تاریخی سیاه‌پوستان (HBCUs) و بومیان برای افزایش تنوع کادر آموزشی. ۲. پایان دادن به سوداگری مدارس منشوری (Charter Schools): ممنوعیت فعالیت مدارس منشوری انتفاعی، توقف تخصیص بودجه‌های دولتی برای تأسیس شعبات جدید، و حمایت از طرح تعلیق (Moratorium) سراسری انجمن ملی پیشرفت رنگین‌پوستان (NAACP) برای حسابرسی دقیق از این مدارس. ۳. تضمین بودجه برابر و عادلانه: برقراری کف سراسری برای سرانه آموزشی هر دانش‌آموز به منظور پایان دادن به تکیه بر مالیات بر املاک محلی (که محله‌های ثروتمند را مرفه و محله‌های کارگری را محروم نگاه می‌دارد)، احیای بودجه‌های دروس هنر، موسیقی و زبان‌های خارجی، کاهش تراکم کلاس‌ها، کاهش اتکا به تست‌های استاندارد و تخصیص سالانه ۵ میلیارد دلار به آموزش‌های فنی و حرفه‌ای. ۴. تقویت قانون آموزش افراد دارای معلولیت (IDEA): ارتقای تعهد فدرال در تأمین هزینه‌های آموزش استثنایی از وعده ناکام‌مانده ۴۰ درصدی به حداقل ۵۰ درصد الزامی و اجرای قاطع قانون حمایت از معلولان (ADA). ۵. افزایش دستمزد معلمان و تضمین حق تشکل‌یابی: الزام دولت فدرال و ایالت‌ها به تعیین کف حداقل حقوق سالانه معلمان به مبلغ ۶۰,۰۰۰ دلار (همراه با تعدیل بر اساس شاخص هزینه‌های محلی) و صیانت همه‌جانبه از حق مذاکره دسته‌جمعی. ۶. گسترش برنامه‌های آموزشی تابستانی و فوق‌برنامه: اختصاص بودجه پایدار ۵ میلیارد دلاری در سال برای پر کردن خلأ یادگیری خارج از ساعات رسمی مدرسه. ۷. تغذیه رایگان و همگانی: دائمی‌سازی برنامه وعده‌های غذایی گرم و رایگان در تمام طول سال برای کلیه دانش‌آموزان و پیوند زنجیره تأمین غذا با کشاورزان بومی. ۸. توسعه مدارس جامعه‌محور پایدار (Community Schools): تخصیص ۵ میلیارد دلار در سال برای تبدیل مدارس به کانون‌های تلفیقی آموزش، خدمات درمانی، روان‌پزشکی و رفاه اجتماعی. ۹. نوسازی و سبزسازی زیرساخت‌های مدارس: تأمین کامل کسری بودجه ساخت‌وساز برای ایمن‌سازی، نوسازی و تبدیل فضاهای آموزشی به مراکز بهره‌ور زیست‌محیطی. ۱۰. تأمین امنیت و شمول همگانی: تدوین قوانین سخت‌گیرانه برای مهار خشونت با سلاح گرم در محیط‌های آموزشی، اجرای کامل مفاد عنوان نهم (Title IX) علیه تبعیض و آزار جنسیتی، ممنوعیت پایش و بازداشت دانش‌آموزان مهاجر و خانواده‌هایشان در محوطه مدرسه، و محافظت قانونی از دانش‌آموزان رنگین‌پوست و اقلیت‌های جنسی در برابر قلدری و آسیب روانی.

۴. مدل کارخانه‌ای آموزش و بازتولید برده‌داری نوین شرکتی

سندرز با تکیه بر تحلیل‌های مایک کولاگروسی (Mike Colagrossi) در مجمع جهانی اقتصاد نشان می‌دهد که شالوده آموزشی آمریکا هنوز بر الگوهای مکانیکی و خطوط تولید قرن نوزدهم استوار است:

مدارسی که زنگ تعطیلی آن‌ها، صف‌بندی‌های مکانیکی و آموزش‌های حفظ‌محورشان دقیقاً برای تربیت کارگرانی مطیع در کارخانه‌ها مهندسی شده بود، امروز نسخه‌های نامناسبی از «کلون‌های کارگری بی‌اراده» (Worker Clones) و بزرگسالانی سردرگم تولید می‌کنند.
این سامانه صلب، توان تفکر نقادانه و جسارت تغییر ساختارهای سیاسی-اقتصادی را در نسل جوان سرکوب می‌سازد تا نظم الیگارشیک مستقر تداوم یابد.

۵. الگوی فنلاند: فلسفه اعتماد در برابر فلسفه کنترل (Lessons from Finland)

فنلاند به گواهی شاخص «زندگی بهتر» OECD، شاخص «آموزش برای آینده» اکونومیست، و گزارش رقابت‌پذیری مجمع جهانی اقتصاد، همواره در رده‌های نخست نظام‌های آموزشی جهان قرار دارد. ویلیام دویل (نویسنده و پژوهشگر فولبرایت) پس از ثبت‌نام فرزندش در یک مدرسه روستایی فنلاند اعلام کرد: «مدرسه فردا همین امروز در فنلاند در حال اجراست؛ نظامی کودک‌محور و متکی بر پژوهش‌های علمی که توسط آموزگارانی فوق‌العاده حرفه‌ای اداره می‌شود و نه یک ویژگی فرهنگی خاص، بلکه استانداردی جهانی است».

سندرز در گفتگو با لی اندرسون (Li Andersson)، وزیر وقت آموزش فنلاند و رهبر حزب سوسیالیست دموکراتیک «اتحاد چپ»، ارکان این ساختار پیشرو را تبیین می‌کند:

نظام مبتنی بر اعتماد در برابر نظام مبتنی بر نظارت و مجازات: تمامی آموزگاران از دوره ابتدایی تا دبیرستان دارای مدرک کارشناسی ارشد از دانشگاه‌های معتبر دولتی هستند. شغل معلمی از پایگاه اجتماعی و دستمزدی هم‌تراز با پزشکان و وکلای ارشد برخوردار است و به معلمان خودمختاری (Autonomy) کامل در مدیریت کلاس و تدوین محتوا داده می‌شود.
حذف کامل آزمون‌های استاندارد: در دوره آموزش ابتدایی هیچ آزمون تستی استانداردی وجود ندارد؛ آموزش با این هدف انجام می‌شود که کودکان «شوق یادگیری» و «مهارتِ آموختن» را فرا گیرند، نه اینکه فنون تست‌زنی را حفظ کنند.
برابری ساختاری: حذف رتبه‌بندی مدارس: در فنلاند فهرستی تحت عنوان «بهترین مدارس کشور» وجود ندارد؛ والدین اطمینان دارند که نزدیک‌ترین مدرسه محله، یکی از استانداردترین مدارس جهان است و کمترین شکاف در بازدهی یادگیری میان مدارس در سطح جهان مربوط به این کشور است.
ممنوعیت مطلق سوداگری خصوصی: قانون آموزش فنلاند هرگونه انتفاع مالی از آموزش را جرم‌انگاری کرده است. مدارس غیردولتی معدود (مانند مدارس مونته‌سوری) غیرانتفاعی هستند و به شرکت‌های تجاری اجازه نفوذ در این عرصه داده نمی‌شود.
رایگان بودن از پایه تا مدارج عالی: آموزش از مهدکودک تا دوره دکترا کاملاً رایگان است. وعده‌های غذایی گرم روزانه از سال ۱۹۴۸ به عنوان حق بنیادین برابری به صورت رایگان توزیع می‌شود.
پرهیز از بن‌بست‌های طبقاتی در آموزش مهارتی: محصلانی که مسیر آموزش‌های فنی‌وحرفه‌ای را برمی‌گزینند (نظیر مکانیک‌ها، نجارها و سرآشپزها)، هم‌زمان دروس زبان، ریاضیات و علوم اجتماعی را در بالاترین سطح فرامی‌گیرند و درهای ورود به دانشگاه در آینده هرگز به روی آنان بسته نمی‌شود.
تأمین مالی متمرکز و عدالت‌محور: بودجه‌ها نه بر اساس مالیات بر دارایی محلی، بلکه توسط دولت مرکزی به صورت سرانه پرداخت می‌شود. مناطقی با فقر بیشتر، بودجه‌های حمایتی مضاعف (Needs-based funding) دریافت می‌کنند تا کلاس‌های خلوت‌تر و معلمان بیشتری داشته باشند.
تقدم زیست شاداب بر رقابت فرساینده (Let Kids Be Kids): آموزش رسمی تا ۷ سالگی آغاز نمی‌شود، ساعات درسی کوتاه است، زمان زیادی به بازی و تفریح اختصاص می‌یابد و سلامت روانی هم‌ارز با تدریس دروس ارزیابی می‌شود. والدین نیز از یک سال مرخصی زایمان با حقوق و مراقبت‌های مهدکودکی با سقف حداکثر ۳۰۰ یورو در ماه بهره‌مند هستند.
آموزش شهروندی دموکراتیک و کنشگری فعال: مدارس فنلاند فرزندان را صرفاً به دانستن سازوکار حقوقی قوانین محدود نمی‌کنند، بلکه چگونگی سازمان‌دهی جمعی برای تغییر قوانین را به آنان می‌آموزند. آموزش بحران اقلیمی به اعتصابات اقلیمی دانش‌آموزان پیوند می‌خورد و دولت این اعتراضات را نشانه درستی کارکرد نظام آموزشی برای تربیت رهبران نسل آینده می‌داند.

فصل ۹: رسانه‌های شرکتی در حال تضعیف دموکراسی هستند: اصلاحات سیاسی نیازمند بدیل‌هایی برای نظام رسانه‌ای انتفاعی است که سطح بحث‌ها را در آمریکا تنزل داده و محدود می‌کند (CORPORATE MEDIA IS UNDERMINING DEMOCRACY: Political reform requires alternatives to a for-profit media system that dumbs down and diminishes debate in America)

رسانه‌ها نقشی تعیین‌کننده در شکل‌دهی به آگاهی عمومی، تعیین «خبر روز» و تعریف مرزهای آنچه «واقع‌بینانه» یا «توهمات دست‌نیافتنی» نامیده می‌شود، ایفا می‌کنند. تأثیر رسانه فراتر از کارزارهای انتخاباتی است؛ رسانه‌های جریان اصلی گستره گزینه‌های قابل‌تصور برای اداره جامعه و نحوه زیست فردی را دیکته می‌کنند. از طریق بمباران دائمی تبلیغات شرکتی، سبک زندگی، سلسله‌مراتب ارزشی و معنای «زندگی سعادتمند» در یک جامعه اَبَرسرمایه‌داری بازتعریف می‌شود؛ به گونه‌ای که جوانان شاید ندانند جنگ ویتنام در چه قرنی رخ داده است، اما دقیقاً می‌دانند برای پذیرفته شدن در جامعه باید کدام برند کفش یا کالا را بخرند. برنی سندرز در این فصل نشان می‌دهد که چگونه ساختار انحصاری و انتفاعی رسانه‌ها، دموکراسی را از درون تهی ساخته است.

این کالبدشکافی در شش محور مفهومی و ساختاری سامان یافته است:

۱. توهم تنوع و انحصار هشت‌گانه غول‌های رسانه‌ای (The Illusion of Choice)

در جامعه آمریکا این تصور عمومی وجود دارد که دسترسی به صدها کانال کابلی، وب‌سایت‌های بی‌شمار، پلتفرم‌های یوتیوب، تیک‌تاک، توییتر و فیس‌بوک به معنای برخورداری از یک «مطبوعات آزاد و کثرت‌گرا» است. اما این گستردگی، صرفاً یک توهم بصری است:

تمرکز ۹۰ درصدی در دستان هشت ابرشرکت: امروزه نزدیک به ۹۰ درصد کل رسانه‌های ایالات متحده در کنترل هشت ابرکنسرسیوم رسانه‌ای شامل کامکست (Comcast)، دیزنی (Disney)، وارنر برادرز دیسکاوری (Warner Bros. Discovery)، نتفلیکس (Netflix)، سی‌بی‌اس (CBS)، فیس‌بوک/متا (Facebook)، فاکس نیوز (Fox News) و هرست (Hearst) قرار دارد.
الگوی شبکه بسته کامکست: یک شهروند می‌تواند شبکه تلویزیون را از NBC به MSNBC، CNBC، Telemundo و سرویس استریم Peacock تغییر دهد، یا برای سرگرمی به تماشای کانال‌های USA Network، Syfy، Oxygen، Bravo و E! بنشیند، یا انیمیشن‌های استودیوهای Universal Pictures، DreamWorks و Illumination را تماشا کند؛ در حالی که تمام این محتواها توسط پرسنل و خط‌مشی‌های دیکته‌شده یک شرکت یعنی کامکست تولید می‌شوند.
امپراتوری ۲۰۰ میلیارد دلاری دیزنی: دیزنی علاوه بر شبکه سراسری ABC، مالک بخش عمده ESPN، کانال History، Lifetime، شبکه‌های محلی متعدد و فرانچایزهایی نظیر جنگ ستارگان در لوکاس‌فیلم است.
کارتل رسانه‌ای روپرت مرداک: شرکت فاکس مالک فاکس نیوز، فاکس بیزنس، ۲۸ ایستگاه محلی در بازارهای کلیدی، و رادیوی فاکس نیوز است که خوراک خبری بیش از ۵۰۰ ایستگاه رادیویی AM و FM و رادیوهای ماهواره‌ای SiriusXM را تأمین می‌کند. بازوی دیگر خانواده مرداک یعنی نیوز کورپ (News Corp)، نشریات تأثیرگذاری چون وال‌استریت ژورنال (Wall Street Journal)، بارونز (Barron’s)، مارکت‌واچ و نیویورک پست را در تملک دارد.
انحصار وارنر برادرز دیسکاوری: ادغام ۴۳ میلیارد دلاری AT&T و دیسکاوری در سال ۲۰۲۲ که شبکه CNN، شبکه HBO و استودیوهای برادران وارنر را زیر یک چتر واحد قرار داد، بلافاصله به تعطیلی پلتفرم استریم CNN+ و کنترل مجریانی منجر شد که انتقادات شدیدی به دونالد ترامپ وارد می‌کردند.
مالکیت مستقیم میلیاردرها بر مطبوعات تاریخی: جف بزوس در سال ۲۰۱۳ روزنامه واشنگتن پست (The Washington Post) را خریداری کرد؛ جان هنری (مالک تیم رد ساکس) واشنگتن گلوب را تصاحب کرد؛ پاتریک سون-شیونگ لس‌آنجلس تایمز را در اختیار دارد؛ مایکل بلومبرگ صاحب بلومبرگ نیوز است؛ و شلدون ادلسون روزنامه لاس‌وگاس ریویو-ژورنال را برای پیشبرد اهداف سیاسی خود خرید.
سهام‌داری مشترک غول‌های وال‌استریت: حتی همین ابرشرکت‌های ظاهراً رقیب نیز توسط سه غول سرمایه‌گذاری وال‌استریت یعنی بلک‌راک، ونگارد و استیت استریت (با مدیریت بیش از ۲۰ تریلیون دلار دارایی) تأمین مالی و هدایت می‌شوند. مجریان مشهور این شبکه‌ها نیز حقوق‌های میلیون دلاری دریافت می‌کنند (نظیر شان هنیتی در فاکس با حقوق سالانه ۴۰ میلیون دلار و ثروت ۲۵۰ میلیون دلاری)؛ چهره‌هایی که خود جزو طبقه فرادست هستند و منافع طبقاتی‌شان با کارفرمایان میلیاردر گره خورده است.

سندرز تأکید می‌کند که نقد او به رسانه‌های شرکتی، ادعای عوام‌فریبانه ترامپ مبنی بر «اخبار جعلی» (Fake News) نیست؛ چراکه خبرنگاران عموماً افراد زحمت‌کشی هستند که تلاش می‌کنند فکت‌ها را درست گزارش کنند. مسئله اصلی، پدیده‌ای است که نوام چامسکی (Noam Chomsky) آن را «مهندسی رضایت» (Manufacturing Consent) می‌نامد:

تعیین گزینشی اولویت‌ها: بحران اصلی در این است که رسانه‌ها چه موضوعاتی را پوشش می‌دهند و چه مسائلی را تعمداً سانسور کرده و نادیده می‌گیرند.
پرسش‌هایی که هرگز در رسانه‌ها مطرح نمی‌شوند: سندرز به عنوان سناتور و کاندیدای ریاست‌جمهوری در هزاران مصاحبه و در تمام برنامه‌های گفتگومحور یکشنبه‌ها در شبکه‌های ABC، CBS، NBC، CNN و Fox شرکت کرده، اما مجریان حتی یک‌بار این پرسش‌های حیاتی را طرح نکرده‌اند: ۱. داشتن ثروتی بیشتر از ۱۶۰ میلیون شهروند طبقه پایین توسط سه میلیاردر، از نظر اخلاقی و دموکراتیک چه پیامدی دارد؟ ۲. چرا در اقتصادی که ادعای بازار آزاد دارد، سه شرکت وال‌استریت سهام‌داران عمده بیش از ۹۶ درصد شرکت‌های S&P 500 هستند؟ ۳. ایالات متحده چه درس‌هایی می‌تواند از دستاوردهای کشورهای اسکاندیناوی (نروژ، دانمارک، فنلاند، سوئد) در زمینه رفاه عمومی و شاخص شادی بیاموزد؟ ۴. با توجه به اثبات دروغ‌پردازی چند ده‌ساله شرکت‌های سوخت فسیلی درباره بحران اقلیم، کنگره چه تدابیری برای مجازات این صنایع در نظر دارد؟

۳. تبدیل سیاست به نمایش سرگرمی و پرونده واشنگتن‌پست (The Horserace Coverage)

رسانه‌های انتفاعی برای جذب مخاطب و حامیان مالی آگهی‌ها، تحلیل‌های ساختاری را با شایعات، گاف‌ها، مناقشات فردی و اصطلاحاً «مسابقه اسب‌دوانی» (Horserace) جایگزین کرده‌اند:

تقلیل مناظرات به تکه‌پرانی‌های کلامی (Zingers): در مناظره ژوئیه ۲۰۱۹ دیترویت در شبکه CNN، مجری برنامه جیک تپر (Jake Tapper) به جای بررسی حق درمان به عنوان یک استاندارد زیستی، صورت‌مسئله طرح درمان همگانی (Medicare for All) را به خطر تضعیف قراردادهای بیمه‌ای اتحادیه‌ها تقلیل داد تا روایت شرکت‌های بیمه را بازتولید کند.
حمله هماهنگ واشنگتن‌پست به کارزار سندرز: در ۶ و ۷ مارس ۲۰۱۶، درست پس از پیروزی‌های سندرز در چندین ایالت و پیش از انتخابات مقدماتی میشیگان، واشنگتن‌پست (متعلق به جف بزوس) ظرف ۲۴ ساعت، ۱۶ مقاله با سوگیری منفی علیه سندرز منتشر کرد؛ مقالاتی که طبق گزارش مؤسسه دیده‌بان رسانه‌ها (FAIR)، تلاش کردند او را نامزدی ضدمحیط‌زیست، ناتوان در برقراری ارتباط با رنگین‌پوستان و هم‌ردیف با تد کروز و ترامپ جلوه دهند.
بازتولید نابرابری در زمان پخش خبری: در سال ۲۰۱۵، با وجود برابری آرای نظرسنجی سندرز در حزب دموکرات با آرای ترامپ در حزب جمهوری‌خواه، شبکه‌های خبری تلویزیونی ۲۳ برابر بیشتر به ترامپ زمان اختصاص دادند (۲۳۴ دقیقه پوشش خبری برای ترامپ در برابر تنها ۱۰ دقیقه برای سندرز در گزارش شبکه Tyndall).

۴. مرگ روزنامه‌نگاری محلی و ظهور بیابان‌های خبری (News Deserts)

منطق سودآوری سرمایه‌داری موجب خروج سرمایه‌ها از رسانه‌های محلی شده است:

نابودی مطبوعات محلی: بر اساس پژوهش سال ۲۰۲۲ دانشکده روزنامه‌نگاری مدیل در دانشگاه نورث‌وسترز (Medill School of Journalism)، یک‌سوم روزنامه‌های فعال در سال ۲۰۰۵ تا سال ۲۰۲۵ به طور کامل تعطیل خواهند شد.
۷۰ میلیون آمریکایی در بیابان‌های خبری: بیش از یک‌پنجم جمعیت کشور در مناطقی زندگی می‌کنند که فاقد هرگونه نشریه محلی هستند یا در ۲٫۰۸ بخش (County) بدون روزنامه، یا در ۱٫۶۳۰ بخش با تنها یک هفته‌نامه بسیار محدود ساکنند.
افت ۷۰ درصدی درآمدهای روزنامه‌نگاری: از سال ۲۰۰۵ درآمدهای مطبوعات از ۵۰ میلیارد دلار به ۲۰ میلیارد دلار سقوط کرده است. اشتغال کل در صنعت روزنامه ۷۰ درصد و تعداد خبرنگاران تحریریه‌ها ۶۰ درصد کاهش یافته و موقعیت‌های شغلی عکاسان مستند تا ۸۰ درصد حذف شده است.
ورود صندوق‌های لاشخور (Hedge Funds): رابرت مک‌چسنی (Robert McChesney)، پژوهشگر برجسته اقتصاد سیاسی رسانه، تشریح می‌کند که با مهاجرت آگهی‌های تجاری به فضای دیجیتال، روزنامه‌نگاری محلی ارزش تجاری خود را از دست داده است. سرمایه‌داران سنتی این حوزه را ترک کرده‌اند و تنها صندوق‌های سهام خصوصی و پوشش ریسک وارد این عرصه می‌شوند تا دارایی‌ها، املاک و زیرساخت‌های نشریات باسابقه را قطعه‌قطعه کرده و به فروش برسانند؛ فرایندی که به استقرار رسانه‌های رادیویی زنجیره‌ای انحصاری (مانند Clear Channel) و تزریق برنامه‌های افراطی راست‌گرایانه در سراسر کشور انجامیده است.

۵. قرارداد نوین برای روزنامه‌نگاری (A New Deal for Journalism)

سندرز استدلال می‌کند که اطلاع‌رسانی مستقل و نظارت بر قدرت، یک «کالای عمومی» (Public Good) هم‌تراز با آموزش و بهداشت است و سازوکار بازار آزاد ذاتاً قادر به صیانت از آن نیست:

سابقه تاریخی یارانه‌های دولتی در بدو تأسیس آمریکا: در دوران بنیان‌گذاران آمریکا، کنگره‌های اولیه با اعطای یارانه‌های سنگین پستی برای توزیع مطبوعات، فضایی کثرت‌گرا ایجاد کردند؛ امری که الکسی دو توکویل در دهه ۱۸۳۰ آن را شالوده استحکام دموکراسی آمریکا توصیف کرد. همچنین امواج رادیویی و تلویزیونی قانوناً متعلق به عموم مردم است، اما کنسرسیوم‌ها با سوءاستفاده از قانون مخابرات سال ۱۹۹۶ و انفعال کمیسیون فدرال ارتباطات (FCC) این منابع عمومی را تصاحب کرده‌اند.
رابطه مستقیم بودجه رسانه‌های عمومی با شاخص دموکراسی: پژوهش سال ۲۰۲۲ ویکتور پیکارد و تیموتی نف از دانشگاه پنسیلوانیا اثبات کرد کشورهایی که بودجه‌های پایدار دولتی برای رسانه‌های عمومی و مستقل تأمین می‌کنند، در صدر شاخص‌های جهانی آزادی بیان و سلامت دموکراسی قرار دارند.
تخصیص ناچیز بودجه در آمریکا: دولت فدرال سالانه تنها ۱.۴۰ دلار به ازای هر نفر (معادل ۰.۰۰۲ درصد از تولید ناخالص داخلی) به پخش برنامه‌های عمومی اختصاص می‌دهد که حتی از قیمت یک فنجان قهوه استارباکس کمتر است. در نتیجه این سیاست، آمریکا در شاخص دموکراسی رتبه ۲۶ («دموکراسی ناقص») و در شاخص آزادی مطبوعات جهانی رتبه ۴۲ (پایین‌تر از مولداوی و بورکینافاسو) را ثبت کرده است.

۶. تجارب بین‌المللی و نقشه راه احیای رسانه‌های مردمی

برای بازگرداندن پویایی به ساختار مدنی، سه الگوی سیاستی تدوین شده است:

الگوی نروژ و آلمان: نروژ (رتبه نخست جهان در شاخص دموکراسی و آزادی مطبوعات) سالانه ۱۱۰.۷۳ دلار به ازای هر شهروند صرف رسانه‌های عمومی می‌کند و از سال ۱۹۶۹ یارانه‌های پایداری را به نشریات محلی، مطبوعات اقلیت‌های زبانی و رسانه‌های منتقد تخصیص داده و آن‌ها را از مالیات بر فروش معاف کرده است. آلمان نیز با صرف ۱۴۲.۴۲ دلار به ازای هر نفر، ۹ شبکه پخش منطقه‌ای با ده‌ها تحریریه محلی مستقل را تأمین مالی می‌کند.
طرح ۳۵ میلیارد دلاری رسانه‌های عمومی در آمریکا: اگر ایالات متحده معادل سرانه بریتانیا در اداره شبکه BBC سرمایه‌گذاری کند، سالانه ۳۵ میلیارد دلار بودجه به رسانه‌های عمومی تزریق خواهد شد (رقمی که حتی از مبلغی که سنا در سال ۲۰۲۲ فراتر از درخواست بایدن به بودجه پنتاگون افزود، کمتر است).
ابتکار روزنامه‌نگاری محلی (Local Journalism Initiative): بر اساس طرح رابرت مک‌چسنی، این بودجه می‌تواند اتاق‌های خبر دیجیتال و مستقل را در تمامی ۳,۰۰۰ بخش اداری کشور تأسیس کند تا با مدیریت دموکراتیک مردم محلی اداره شوند.
مراکز رسانه‌ای عمومی (Public Media Centers): به پیشنهاد ویکتور پیکارد، ایجاد تعاونی‌های رسانه‌ای غیرانتفاعی که توسط خود روزنامه‌نگاران اداره می‌شوند، نهادهای مدنی پایداری در کنار مدارس و بیمارستان‌ها پدید می‌آورد تا از سقوط جوامع به ورطه استبداد و ناآگاهی جلوگیری شود.

فصل ۱۰: این یک جنگ طبقاتی است، وقت آن است که پاسخ دهیم! (THIS IS A CLASS WAR. IT’S TIME TO FIGHT BACK! We must stop being afraid to call out capitalism and demand fundamental change to a corrupt and rigged system)

فصل پایانی کتاب مانیفستی راهبردی برای بازتعریف امر سیاسی و گذار از تحلیل نظری به کنشگری انقلابی است. برنی سندرز کتاب را با به چالش کشیدن مفهومی که رسانه‌های شرکتی (CBS، NBC، ABC، CNN) از «سیاست» ارائه می‌دهند به پایان می‌برد؛ سیاستی که به شایعات درون‌حزبی، نظرسنجی‌ها، گاف‌های کلامی، کارزارهای تبلیغاتی و جدال‌های سطحی تقلیل یافته است. در برابر این رویکرد، سندرز پارادایم «سیاست واقعی» (Real Politics) را صورت‌بندی می‌کند؛ سیاستی که مستقیماً به شرایط مادی زیست انسان‌ها، ریشه‌های ساختاری نابرابری و توزیع قدرت در جامعه می‌پردازد.

این فصل در هفت محور تحلیلی و راهبردی تدوین شده است:

۱. پرسش‌های بنیادین «سیاست واقعی»

سیاست واقعی از مواجهه با پیامدهای اَبَرسرمایه‌داری هراسی ندارد و سؤالاتی را پیش می‌کشد که نخبگان حاکم و رسانه‌ها از طرح آن‌ها طفره می‌روند:

تمرکز ثروت و قدرت شرکتی چه تأثیری بر کلیت پیکره جامعه گذاشته است؟
جامعه‌ای که در آن میلیاردرها کارزارهای انتخاباتی را خریداری می‌کنند، بر پایه کدام تعریف می‌تواند «دموکراسی» نامیده شود؟
چرا در پنجاه سال گذشته انتقال نجومی ثروت از طبقه متوسط به نفع طبقه یک‌درصدی رخ داده است؟
چرا کشوری با سرانه درمانی دو برابری نسبت به سایر ملل پیشرفته، دارای بدترین شاخص‌های سلامت عمومی است؟
چگونه جامعه‌ای با این حجم از ثروت انباشته، فقر کودکان، گرسنگی و بی‌خانمانی گسترده را تحمل می‌کند، اما بودجه‌های بی‌پایانی برای قایق‌های تفریحی و عمارت‌های اشرافی دارد؟
پیامد اخلاقی و سیاسی آغاز دو جنگ بزرگ ویتنام و عراق بر پایه دروغ‌های ساختار حاکم چیست، در حالی که بودجه نظامی آمریکا از مجموع ۱۰ کشور پس از آن فراتر می‌رود؟
چرا به کارتل‌های سوخت فسیلی اجازه داده شده است برای سودآوری کوتاه‌مدت، حیات زیستی کره زمین را به نابودی بکشانند؟

پاسخ به این پرسش‌ها مستلزم دگرگونی بنیادین در سامانه‌ای است که منافع اقلیتی ناچیز را بر اراده اکثریت تحمیل کرده است.

۲. فلسفه سازمان‌دهی از پایین به بالا (Bottom-Up Organizing)

تغییرات بنیادین در تاریخ هرگز با صدقه نخبگان یا مصوبات داوطلبانه قدرتمندان از بالا آغاز نشده است. سندرز با تکیه بر گزاره تاریخی فردریک داگلاس (Frederick Douglass)—رهبر بزرگ جنبش لغو برده‌داری—یادآور می‌شود: «قدرت هرگز بدون مطالبه امتیازی نداده است؛ نه در گذشته چنین بوده و نه در آینده چنین خواهد بود».

پیروزی‌های ناممکن تاریخی: نبرد با اَبَرسرمایه‌داری اگرچه سهمگین به نظر می‌رسد، اما سابقه تاریخی ایالات متحده گواه پیروزی در نبردهایی دشوارتر است: برچیدن نظام برده‌داری، لغو تبعیض نژادی قانونی و مالیات بر رأی (Poll Tax)، احقاق حق رأی زنان، پایان دادن به کار کودکان، و تصویب قوانینی چون تأمین اجتماعی (Social Security)، مدیکر، مدیکید، استانداردهای آب و هوای پاک و حداقل دستمزد، همگی حاصل خیزش‌های مردمی در برابر سرکوب ساختار حاکم بوده‌اند.
رد ادعای «ناممکن بودن»: جریان حاکم همواره با ابزار رسانه‌ای خود تلاش می‌کند مطالبات طبقه کارگر را «رؤیاپردازی‌های غیرعملی» جلوه دهد تا سیاست‌های ریاضتی و معافیت‌های مالیاتی ثروتمندان را توجیه کند. سیاست واقعی، این انفعال تحمیلی را درهم می‌شکند.

۳. واقعیت عریان جنگ طبقاتی: غارت ۵۰ تریلیون دلاری

طبقه حاکم همواره منکر وجود شکاف طبقاتی است تا مانع از شکل‌گیری آگاهی در میان کارگران شود، اما شواهد پژوهشی نشان می‌دهد که یک جنگ طبقاتی یک‌سویه و بیرحمانه در جریان بوده است:

گزارش مؤسسه رند (RAND Corporation): داده‌های این پژوهش اثبات می‌کند که در طول ۴۷ سال گذشته، ۵۰ تریلیون دلار ثروت به صورت سیستماتیک از ۹۰ درصد پایینی جامعه آمریکا به دهک بالای یک درصد منتقل شده است. این بازتوزیع معکوس، نتیجه اختصاص سهم فزاینده سود شرکت‌ها به سبد سهام سرمایه‌داران و وال‌استریت به بهای درجا زدن دستمزد کارگران بوده است.
اخلاق وارونه سرمایه‌داری: اگر فردی با اسلحه اقدام به سرقت از یک فروشگاه کند، جامعه رفتار او را جنایت دانسته و او را مجازات می‌کند؛ اما اگر شرکت‌های داروسازی با انحصار قیمت، انسولین و داروهای حیاتی را به بهایی گزاف بفروشند و منجر به مرگ سالانه ده‌ها هزار انسان شوند، یا شرکت‌های بیمه درمان بیماری را لغو کنند، ساختار مسلط این فاجعه را «قواعد عادی بازار» تعریف می‌کند و مدیران آن پاداش‌های نجومی می‌گیرند.

۴. مانیفست تحول بنیادین: برنامه ۹ ماده‌ای برای مهار اَبَرسرمایه‌داری

برنی سندرز برای مقابله با نظم الیگارشیک، نقشه‌راهی عملیاتی در ۹ بند ارائه می‌دهد:

۱. حذف پول از چرخه سیاست: هیچ دولتی نمی‌تواند مدافع حقوق کارگران باشد در حالی که میلیاردرها کارزارها را خریداری می‌کنند. این هدف مستلزم ابطال احکام فاجعه‌بار دادگاه عالی در پرونده‌های Buckley v. Valeo و Citizens United (حتی از طریق اصلاح متمم قانون اساسی) و برقراری نظام تأمین مالی کاملاً عمومی برای انتخابات است. ۲. احیای رسانه‌های عمومی و محلی: پایان دادن به «بیابان‌های خبری» با تخصیص بودجه‌های پایدار دولتی برای رسانه‌های مستقل و غیرانتفاعی در سطوح ملی و محلی، تا انحصار هشت ابرکنسرسیوم رسانه‌ای شکسته شود. ۳. پایان دادن به ریشه‌های ساختاری تبعیض: مبارزه بی‌امان با ملی‌گرایی افراطی سفیدپوستان، نژادپرستی ساختاری، بیگانه‌ستیزی، سکسیسم و تبعیض‌های جنسیتی که توسط فرادستان برای انشقاق طبقه کارگر ترویج می‌شوند. ۴. حقوق کارگران به مثابه حقوق بنیادین بشر: تضمین اشتغال کامل دولتی، ارتقای حداقل دستمزد فدرال به سطح دستمزد شرافتمندانه، حمایت از تشکل‌یابی و لغو قوانین ضدکارگری «حق کار»، و تضمین مستمری بازنشستگی برای نیمی از کارگران سالمندی که با صفر دلار پس‌انداز بازنشسته می‌شوند. ۵. دموکراتیزه کردن آینده کار: آمادگی در برابر اختلالات اتوماسیون و هوش مصنوعی و تضمین اینکه عواید پیشرفت فناوری به کاهش ساعات کار و افزایش رفاه کارگران منجر شود، نه به انباشت ثروت مدیران عامل سیلیکون‌ولی. ۶. درمان همگانی (Medicare for All): استقرار نظام درمانی تک‌پرداخت‌گر با حذف واسطه‌گری شرکت‌های بیمه، پوشش جامع تمامی نیازهای درمانی و دارویی، و حذف پرداخت‌های از جیب بیماران. ۷. تجزیه انحصارهای تجاری: مهار انحصار سه غول وال‌استریت (بلک‌راک، ونگارد، استیت استریت با ۲۰ تریلیون دلار دارایی) و کارتل‌های دارویی و کشاورزی از طریق اجرای قوانین ضد تراست؛ چراکه ادعای «بازار آزاد» در اقتصادی که چند ابرشرکت قیمت‌گذاری را کنترل می‌کنند، فریبی بیش نیست. ۸. مالیات تصاعدی بر ثروت میلیاردرها: اعمال نرخ‌های عادلانه بر سود ابرشرکت‌ها و برقراری مالیات مستقیم بر دارایی‌های کلان، تا شرایطی که در آن میلیاردرها نرخ مالیات کمتری نسبت به پرستاران و آتش‌نشانان می‌پردازند پایان یابد. ۹. گذار اقلیمی و نجات زمین: مهار فوری صنایع نفت و گاز، سرمایه‌گذاری تریلیون دلاری در انرژی‌های پایدار، و ایجاد میلیون‌ها شغل سبز از طریق طرح «سپاه غیرنظامی اقلیم».

۵. دوراهی تاریخی حزب دموکرات: حزب کارگران یا حزب ثروتمندان؟

سندرز استدلال می‌کند که تحولات دهه‌های اخیر خطری بنیادین برای دموکراسی پدید آورده است. حزب دموکرات که در ادوار تاریخی گذشته به عنوان حزب طبقه کارگر شناخته می‌شد، به تدریج به تسخیر نخبگان با مدارج عالی و حامیان مالی ثروتمند درآمده است:

نارضایتی طبقه کارگر: در پی دهه‌ها رکود دستمزد، تعطیلی کارخانه‌ها ناشی از توافقات تجاری نامتوازن، و گرانی مسکن و بهداشت، کارگران در شرایط بحرانی رها شده‌اند. طبق نظرسنجی واشنگتن‌پست در پاییز ۲۰۲۲، افکار عمومی در موضوعات اقتصادی با اختلاف ۱۷ درصد به جمهوری‌خواهان اعتماد بیشتری نسبت به دموکرات‌ها نشان دادند؛ این امر نتیجه کوتاهی دموکرات‌ها در دفاع ملموس از سفره کارگران بوده است.
استراتژی بهره‌برداری جمهوری‌خواهان (The Politics of Resentment): جریان راست افراطی و پوپولیسم فریبکارانه جمهوری‌خواهان با درک این سرخوردگی، ماهرانه خشم عمومی را به سوی مهاجران، اقلیت‌های نژادی، زنان و معلمان هدایت کرده‌اند تا توجه جامعه از عاملان اصلی فقر—یعنی الیگارشی مالی—منحرف شود. پاسخ به این عوام‌فریبی، نه محافظه‌کاری میانه‌رو، بلکه افشای صریح کسانی است که از سیاست‌های اقتصادی جمهوری‌خواهان سود می‌برند.

۶. دگرگونی در ساختار حزب دموکرات

سندرز شرط بقای حزب دموکرات را در تحول آن از یک ماشین انتخاباتی وابسته به شرکت‌های تبلیغاتی به یک «حزب جنبشی» (Movement Party) ۳۶۵ روزه می‌داند:

سران حزب باید به جای حضور در محافل حامیان میلیاردر، مستقیماً به خطوط مقدم اعتصابات بپیوندند، تخلفات کارفرمایان را پیگیری کنند و قراردادهای فدرال با شرکت‌های قانون‌شکن را لغو سازند.
کنوانسیون‌های حزبی باید از نمایش‌های رسانه‌ای کنترل‌شده، به مجامع دموکراتیک واقعی برای تصمیم‌گیری نمایندگان مردمی تبدیل شوند.
سندرز سخنرانی فرانکلین روزولت در سال ۱۹۳۶ را یادآور می‌شود؛ جایی که روزولت در مواجهه با صاحبان انحصارات اعلام کرد: «آن‌ها در نفرت از من متفق‌القولند و من از این نفرت استقبال می‌کنم». دموکرات‌ها نباید از مقابله با الیگارش‌ها هراس داشته باشند؛ زیرا تعداد کارگران در پای صندوق‌های رأی به مراتب بیشتر از الیگارش‌هاست.

۷. نتیجه‌گیری نهایی: لزوم انقلاب سیاسی (Political Revolution)

پیام واپسین کتاب این است که در مواجهه با اَبَرسرمایه‌داری، موضع «میانه» یا سیاست‌های تدریجی و سازشکارانه راه به جایی نمی‌برد:

میان طمع سیری‌ناپذیر اقلیت فرادست و حق حیات شایسته برای طبقه کارگر هیچ مصالحه‌ای وجود ندارد.
میان تداوم بهره‌کشی صنایع آلاینده و حفظ بقای کره زمین نقطه مشترکی یافت نمی‌شود.
میان حاکمیت دموکراتیک و تسلط اولیگارشی مالی سازشی متصور نیست.

برنی سندرز کتاب را با این فراخوان پایان می‌دهد که یگانه راه حفظ دموکراسی و دستیابی به برابری و کرامت انسانی، همبستگی طبقاتی توده‌ها و پیشبرد یک انقلاب سیاسی دامنه‌دار از پایین به بالا است؛ نبردی شجاعانه و بدون عذرخواهی علیه نظم سرمایه‌داری برای بازپس‌گیری آینده.

کتاب, اقتصاد و سیاست, اندیشه